بابافغانی شیرازی
بابافغانی شيرازی (د 925ق / 1519م)، از شاعران نيمة دوم سده 9ق و معاصر شاهان صفويه بود. در شيراز به دنيا آمد. در اوايل مانند پدر و برادرش به كاردگری (چاقوسازی) پرداخت. سپس به شاعری روی آورد و در غزل سرآمد شاعران دوره خود شد. نخست تخلص «سكاكی» و پس از آن «فغانی» را انتخاب كرد.1
هنگام اقامت در شيراز روزها را در كنج ميكدهها میگذرانيد. پس از مدتی به هرات رفت و به خدمت مولانا جامیرسيد.2 سپس رهسپار آذربايجان شد و چندی در تبريز سكنا گزيد. آنگاه به دربار سلطان يعقوب آق قوينلو (حك 883 ـ 896ق) تقرب جست و به جرگه شاعران وی پيوست.3 ديوانیفراهم آورده بود كه در يكی از جنگها به غارت رفت.4 مدتی بعد عازم خراسان شد و در ابيورد گوشهنشينی اختيار كرد. سرانجام در مشهد رضوی درگذشت.5
بابافغانی از بنيانگذاران سبك هندی (طرز تازه) بود كه در سدههای 10 و 11ق پيروان بسياری پيدا كرد.6 سادگي بيان و نازكي خيال او در سرودههاي متأخران تأثير بسياري گذاشت.7 به گفته تقیالدين كاشی چون در غزل به شيوه حافظ بود، او را «حافظ كوچك» میخواندند.8
مآخذ:
1. صفا، ذبيحالله. تاريخ ادبيات در ايران. تهران: ابن سينا، چ 6، 1347، ج 4، ص 411.
2. فغانیشيرازی. ديوان اشعار. بهاهتمام احمد سهيلیخوانساری، تهران: اقبال، 1340، ص 10.
3. صفا، ذبيح الله. همان. ص 413.
4. فغاني شيرازي. همان. ص13.
5. صفوی، سامميرزا. تحفه سامی. به تصحيح ركنالدين همايونفرخ، تهران: علمی، بیتا، ص 176.
6. سادات ناصری، حسن. سرآمدان فرهنگ و تاريخ ايران در دوره اسلامی. تهران: شورایعالی فرهنگ و هنر، 1353، بخش اول، ص 211.
7. زرينكوب، عبدالحسين. سيري در شعر فارسي. تهران: نوين، چ 1، 1363، ص 100.
8. صفا، ذبيحالله. همان. ص 411، 414.
ابوالقاسم رادفر