مختارنامه
مختارنامه، مجموعة رباعیات فریدالدین عطّار نیشابوری.
عطار (د 627ق / 1230م) این مجموعه را كه اختیار نامه نیز نامیدهاند،1 در اواخر عمر در 50 باب تدوین كرده و مقدمهای به نثر در آغاز آن نوشته است.2 در این مقدمه میگوید: گروهی از دوستان از وی خواستهاند كه چون حجم اشعار دیوان او بسیار است، گزیدهای از آن فراهم آورد.3 ابواب پنجاهگانة كتاب به مطالب گوناگون عرفانی، مبادی دین و مذهب، احوال شخصی و وصف مناظر طبیعی اختصاص یافته است. در انشای مقدمة آن تا حدودی صنایع بدیعی به كار رفته است.4 مختارنامه مشتمل بر حدود 2300 رباعی است كه گویا عطّار این رباعیات را یا جدا از دیوان خود تدوین كرده یا بخش اندكی از آنها را در دیوان باقی گذاشته و بخش بیشتری را مستقلاً و به نام مختارنامه نشر داده است.5 مختارنامه نخست شامل 6000 بیت بوده كه بعدها 1000 بیت آن حذف شده و در چاپ تهران در 1353ش تنها 4200 بیت آمده است.6
مآخذ:
1. نفیسی، سعید. جستجو در احوال و آثار فریدالدین عطار نیشابوری. تهران: اقبال، 1320، ص 124.
2. عطار نیشابوری، فریدالدین. منطق الطیر. به كوشش محمدرضا شفیعی كدكنی، تهران: سخن، چ 1، 1383، ص 36.
3. نفیسی. همانجا.
4. فروزانفر، بدیع الزمان. شرح احوال و نقد و تحلیل آثار شیخ فریدالدین محمد عطّار نیشابوری. تهران:كتابفروشی دهخدا، چ 2، 1353، ص 85.
5. عطار نیشابوری. همانجا.
6. نفیسی. همانجا.
نیز نك: موریس، جرج و دیگران. تاریخ ادبیات ایران از آغاز تا امروز. ترجمة یعقوب آژند، نشر گستره، چ 1، 1380، ص 145؛ قاضی شكیب، نعمت الله. به سوی سیمرغ. تهران: پیروز، 1350، ص 131، ناجی القیسی، احمد. عطار نامه (به عربی). بغداد: مكتبةالمثنی، 1978 م، ص 373 ـ 382.
ابوالقاسم رادفر