نوروز در پاکستان
در پاکستان جشن نوروز مصادف با روزهای ۲۱ تا ۲۳ مارس است و سه روز طول میکشد. در خلال این مدت شیعیان اثنیعشری، معتقدند که نوروز روز اعلام خلافت بلافصل امیرمؤمنان علی(ع) است لباسهای نو و پاکیزه در برو بساط دعوت و شادی پهن میکنند. او را دو اذکار و دعاهای مربوط و سایر آداب را در آن روز و در هنگام تحویل آفتاب به برج حمل که هر سال در تقویمهای اردو چاپ میشود به جای میآورند و عید را به یک دیگر تبریک میگریند. نمازی که در روز نوروز وارد گردیده میخوانند. در خانهها و جاهای همگانی چراغانی و آذینبندی صورت میگیرد و در محافل قصیدهخوانی برپا میشود. در این گونه محافل قصایدی در منقبت مولای متقیان علیبن ابیطالب(ع) خوانده میشود. سفره نوروزی را هم میگسترند که در آن هفت نوع سبزی و هفت رقم میوههای تازه و هفت جنس از آجیل همراه تخممرغهای رنگارنگ و بادبزنهای دستی گرد میآیند.
عید نوروز در میان شیعیان شبهقاره بدون مراسم دیگر آنکه در ایران رواج دارد مانند چهارشنبه سوری و خانه تکانی و سیزده بدر و امثال آن برگذار میشود و بیشتر جنبه دینی و مذهبی به خود گرفته است. به همین جهت برگذاری آن همراه با نیایش و عبادت و نماز است. اعتقاد مردم بر این است که در لحظه تحویل خورشید، در اجابت دعا باز است و ادعیه قبول و مرادها برآورده میشود از این جهت هنگام تحویل آفتاب، حاجتمندانگرد هم میآیند و در برابر چشمهای همگان تنگی پر از آب را که سوراخ کوچکی در ته آن وجود دارد به وسیله طنابی میآویزند. همه
نوروز در میان دیگر اقوام و ملل
۱۸۹
حاضران چشم به آن تنگ میدارند و با نهایت اشتیاق منتظر فرارسیدن لحظه تحویل آفتاب مینشینند. همین که حسّ میکنند جریان ریزش قطرات آب از سوراخ کمی متوقف شده با شعف بسیاری ادعیه و حاجتهایی را که در سینه محبوس نگاه میدارند با لبهای لرزان ادا میکنند. در میان برخی از خانوادهها مرسوم است که هنگام تحویل خورشید، تمام افراد خانواده گرد هم جمع شوند. در میانشان کاسهای پر از آب روی سینی بزرگی قرار میگیرد. در آب عطر و گلهای محمدی و گلاب میریزند و بزرگ خانواده دعای مخصوص تحویل سال را تلاوت میکند و دیگران در خواندن این دعا، با وی همسرایی و همخوانی میکنند و این تلاوت، ۳۶۵ بار تکرار میشود و پس از اتمام شخص مذکور، با ادای شادباش و تبریک، دست در کاسه آب کرده و به صورت حاضران میپاشد. این تشریفات نزد همه علاقهمندان به نوروز سرچشمه خیر و برکت و نیکبختی محسوب میگردد.
مراسم آبپاشان: آن عده از شیعیان لکنهو که از هند به پاکستان مهاجرت کردهاند، در ایام نوروز به سنت کهن ایرانی آبپاشان را به شکل زیبایی برگذار میکنند. آنان آب رنگارنگ را به وسیله تلمبههای کوچک دستی یا آبپاش در کوچه و بازار و خانه به هم میپاشند و این رسم با شادی و سرور فراوانی انجام میشود. در خود لکنهو که یکی از مراکز مهم شیعیان هندوستان بهشمار میرود در جریان برگذاری مراسم نوروز جنب و جوش فراوانی حکمفرماست و آنرا از اعیاد بزرگ و مقدس دینی میدانند.
به نوشته «وزیر محمد اشرف خان»: در نواحی کلکته و در شمال
۱۹۰
آداب و رسوم نوروز
کشمیر پاکستان، برگذاری جشن نوروز همراه با اجرای برنامههای آتش بازی و تیراندازی و چوگان بازی است. برنامههای جشن نوروز در نواحی شمال غربی پاکستان که به برخی ملاحظات بسیار به ایران نزدیکتر است بسیار جالب و توأم با جریانات خاصی است. در این جا علاوه بر پوشیدن لباس نو و تبریک گفتن به یکدیگر پس از تحویل خورشید و ترتیب یافتن مجالس شعرخوانی، ضیافتهایی نیز در خانهها برگذار میشود و در آن سفره امیرالمؤمنین(ع) که شامل هفت نوع میوه خشک و سبزیها و نوعی شیرینی موسوم به کلوچه نوروزی و پلو با گوشت مرغ سفید و تخممرغهای رنگارنگ گسترده میشود. مرغ سفید را هر قدر هم که کمیاب باشد فراهم میکنند، زیرا که تهیه پلو با گوشت مرغ سفید (به جای ماهی سفید که در ایران رسم است) نیک باشگون است'.کلوچه نوروزی در میان مردم پیشاور محبوبیت ویژهای دارد و حتی مردم غیرشیعه نیز بدان علاقه فراوانی نشان میدهند.
پس از «فاتحه» (نیاز) امیرالمؤمنین، مردان و زنان شیعه از خانهها بیرون میروند و همانگونه که در بخش مراسم سیزدهبدر این تألیف یاد شد، مدتی در باغها و چمنزارها بهگردش میپردازند و کوشش میکنند برهنه پا، در سبزهزارها و چمنها راه بروند و این کار را «سبزه لگدکردن» مینامند و بدینترتیب تمام روز را به گلگشت و شادمانی میگذرانند. عید نوروز یکی از اعیاد جالب توجه و بزرگ مرزنشینان پاکستان است. در ناحیه پاراچنار، پاکستان، در نوروز -زنان با تفنگ از خانهها بیرون میروند و در مرغزارها و لب رودخانهها به شکار میپردازند و مردها نیز در ۱- وزیر محمداشرف خان (اشرف)، ارمغان گلگیت، لاهور، ۱۹۵۷.
نوروز در میان دیگر اقوام و ملل
۱۹۱
جاهای وسیع به بازیهای نمایشی سرگرم میشوند.
ایرانیان مقیم پاکستان و هند، بویژه جمعیت پارسیان یا زرتشتیان مهاجر که گروهی قابل توجه هستند نیز نوروز و مراسم آن را با سنتهایی کهن و خاص برگذار میکنند.۱