مکتب‌های فکری و فلسفی

تعریف و توصیف نسبتاً جامع و کامل از تاریخ هنرها، بویژه ادبیات، بدون در نظر گرفتن پشتوانه‌های فکری و فلسفی و کلامی، کاری چندان صحیح نمی‌نماید. در این بحث سعی بر آن است تا در مکتب‌های فکری و فلسفی و کلامی به طورکوتاه تأمّل کنیم و سبک‌های ادبی وابسته بدان مکتب‌ها معرفی شوند. از طرفی به انواع ادبی مربوط به هریک از سبک‌ها پرداخته خواهد شد تا مختصراً نشان دهیم انواع ادب پارسی در ایران و خارج از ایران از چه رشد و تحولی برخوردار بوده‌است.

در تحولات فکری و فلسفی و کلامی به طور کلی با پنج جریان فکری روبه‌رو هستیم:

مکتب فلسفی مشاء.
مکتب اشراق و عرفان.
مکاتب کلامی.
مکتب فلسفی تلفیقی صدرایی.
مکتب‌های فلسفی جدید - دوران معاصر.

مکتب‌های مذکور هم بر روی سبک‌های ادبی و هنری تأثیر داشته‌اند و هم، به گونه‌ای پراکنده، در آثار و انواع ادبی هنری تجلی یافته‌اند.