اقشار مختلف در روستاهای ایران
۲. اقشار مختلف در روستا
الف) خوشنشینها: پس از کشاورزان صاحب نسق، بزرگترین گروه اجتماعی در روستا هستند. و درواقع کشاورزان بدون «نسق» بهشمار میآیند. در نواحی مختلف نام خوشنشینان متفاوت است. برای نمونه در خراسان به آنها «آفتابنشین» میگویند. برای نمونه در کهگیلویه که
خانواده، ازدواج و خویشاوندی در ایران معاصر
۱۰۷
نظام ایلی بر روستایی تفوق دارد، خوشنشین به افرادی گفته میشود که بیرون از طایفه، موقتاً وارد ایل میشوند. عمدتاً خوشنشینها به دو دسته تقسیم میشوند:
۱. سوداگران روستا:که از لحاظ مالی قدرتمندترینگروه اجتماعی در روستا هستند که بیشتر به مغازهداری، سلفخری و رباخواری سرگرم هستند.
۳. کارگران روستا: که یا روز مزد هستند یا در ده به کارهای عملگی مانند دشتبانی و سرایداری سرگرم هستند. اینگروه در روستا تهیدستترینگروه اجتماعی بهشمار میآیند.گروه دیگر از خوشنشینان، کارگران صنایعدستی روستایی مانند قالیبافی است.^{۱} اینگروه از کارگران در اقتصاد روستایی سهم مهمی دارند.
ب) کشاورز صاحب حق:که کمی درباره آن توضیح داده شد.
ج) خرده مالکان: به مالک یک هکتار تا صد هکتار زمین گفته میشد که گاهی هم رعیت داشتند و حتی با آنها مزارعه برقرار میکردند. دسته بزرگی از دهقانان در ایران خرد مالک بودند. خرد مالکان در روستاهای ایران به دستههای زیر بخش میشوند:
افرادی که دارایِ زمینهای کشاورزی هستند و منشاء اجتماعی آنها روستایی است. اساس تولید آنها مبتنی بر بهرهبرداری خانوادگی میباشد.
د) صاحبان زمینهای کوچک کشاورزی: که منشاء اجتماعی آنها شهر است. این خرده مالکان از تقسیم زمینها و دهات مالکان عمده میان وراث پدید میآمدند. این دسته از خرده مالکان دهات یا زمین کشاورزی خود را از راه مباشر یا اجارهدار اداره میکردند، بنابراین شیوه ملکداری زمینداران بزرگ را داشتند.