جشن مَردگیران

از مراسمی که در اواخر اسفند برگذار می‌شد، و اکنون از آن نشان کمی باقی است، جشن مُردگیران است که باید چگونگی آن را در متون معتبر ادبی جست. بدین جهت مّردگیران خوانند که زنان از شوهران خود تمنّاها می‌کردند و آرزوهای انجام ناشده را می‌طلبیدند. به تعبیر دیگر: «جشنی است که مغان در پنج روز آخر اسفند ارمذ کنند و در این پنج روز زنان بر مردان مسلط باشند و هر چه خواهند از مردان گیرند و شوهران محکوم ایشانند.» در عجائب المخلوقات قزوینی آمده است که: «مغان روز نخست از پنج روزی که در آخر اسفند ارمذماه است و روز جشنی که آن را مردگیران خوانند از طلوع سپیده تا طلوع آفتاب به جهت دفع هوام سه دفعه می‌نویسند و آن را بر سه دیوار خانه می‌چسبانند و دیوار چهارم را که صدر خانه است خالی می‌گذارند.گویند در این روز آفریدون طلسمی فرمودی و سموم و هوام و حیوانات را بستی و عواید آن را که واضع نوشتن رقعه کژدم فریدون بوده این است که فارسیان بدان رقعه نویسند: به نام ایزد و آفریدون و جمعی برآنند که فریدون نوح است و از این جهت عربان در آن رقعه نویسند: «سلامٌ علی نوح فی‌العالمین.»^{۲}

۱- فرهنگ انجمن آراء، به نقل از: هنری، مرتضی، آئینهای نوروزی، وزارت فرهنگ و هنر، تهران، پاییز ۵۲، ص ۴۳.

۲-آئینهای نوروزی، یادشده، همان جا.