کتابخانه های كُهگيلويه و بويراحمد

كُهگیلویه و بویراحمد، كتابخانه‌های. استان كهگیلویه و بویراحمد در جنوب غربی ایران واقع شده است. این استان از شمال به استان چهارمحال و بختیاری، از جنوب به استان‌های فارس و بوشهر، از شرق به استان‌های اصفهان و فارس، و از غرب به استان خوزستان محدود می‌شود (:2 25). جمعیت آن (طبق آمار سال 1383) 112,647 نفر(3) و مساحت آن 264,16 كیلومتر مربع است (:2 25). این استان دارای 4 شهرستان، 14 بخش، 13 شهر، 40 دهستان، و 2026 آبادی دارای سكنه است.

شهرستان‌های استان عبارتند از: بویراحمد، دنا، كهگیلویه، گچساران (:4 7، 15)؛ و شهرهای تابعه این استان یاسوج، سی‌سخت، دهدشت، چرام، لنده، دوگنبدان، باشت، بهمئی و لوداب است. مركز این استان شهر یاسوج است. این استان از دو ناحیه سردسیری (بویراحمد) و گرمسیری (كهگیلویه) تشكیل می‌شود (:2 25).

ساكنان اصلی كهگیلویه خود را لر می‌دانند و به لهجه لری تكلم می‌كنند. ایلات لر كهگیلویه از 13 ایل آغاجری، بابویی، و جاكی تشكیل شده، اما طوایف و تیره‌های ترك زبان قشقایی هم در این منطقه به صورت چادرنشین و ده‌نشین زندگی می‌كنند، مانند دره‌شوری و كشكولی (:6 ج 2، ص 2330).

فهرست

• ۱تاریخچه
• ۲كتابخانه‌های عمومی
• ۳كتابخانه‌های آموزشگاهی
• ۴كتابخانه‌های تخصصی
• ۵كتابخانه‌های دانشگاهی
• ۶مآخذ

تاریخچه

. استان كهگیلویه و بویراحمد تا سال 1342 جزئی از استان‌های خوزستان و فارس بود. در این سال به‌دنبال شورش ایل بویراحمد به یك فرمانداری كل تبدیل شد و یاسوج كه تا آن زمان خالی از سكنه بود، به‌عنوان مركز آن تعیین گردید. در اسفند 1352، فرمانداری كل كهگیلویه و بویراحمد به استان تبدیل شد. و مردم لرستان، كهگیلویه و بویراحمد، ممسنی، و حتی دشتستان بوشهر، اكنون یك قوم با زبان و آداب و رسوم و فرهنگ مشابه دانسته می‌شوند (29:2-30).

طبق آمار سال 1375 از كل جمعیت این استان (مرد و زن) تعداد 000,343 نفر باسواد هستند كه از این تعداد حدود 000,159 نفر در نقاط شهری هستند، و حدود 000,182 نفر نیز در نقاط روستایی از نعمت سواد برخوردارند (:4 541). استان كهگیلویه و بویراحمد به‌دلیل موقعیت طبیعی و جغرافیایی خاص خود از گذشته دور زیستگاه عشایر و محل سكونت ایلات گوناگون بوده است و از نظر ایجاد و رشد كتابخانه‌ها جزء مناطق محروم كشور محسوب می‌شود (:2 35، 115).

كتابخانه‌های عمومی

. از قدیمی‌ترین كتابخانه‌های عمومی به سبك امروزی می‌توان از كتابخانه عمومی باشت (1358) نام برد، اما پس از آن كتابخانه‌های متعدد دیگری در سراسر شهرهای استان تأسیس شد كه عبارتند از: كتابخانه عمومی دهدشت (1361)؛ كتابخانه عمومی سی‌سخت (1361)؛ كتابخانه عمومی گچساران (1361)؛ كتابخانه عمومی لند (1362)؛ و كتابخانه عمومی یاسوج (1361).

بر اساس سرشماری 1382، كتابخانه‌های عمومی استان كهگیلویه و بویراحمد 24 باب است و روی هم دارای 656,236جلد كتاب و 465,11نفر عضو هستند (:5 745-755).

از دیگر كتابخانه‌های استان باید از 4 كتابخانه ثابت كودكان و نوجوانان با موجودی 977,46 جلد كتاب و 1750 نفر عضو نام برد. كتابخانه‌های مساجد این استان، تا پایان 1382، دارای 14 باب با 900,19 جلد كتاب و 3000 نفر عضو است (8). همچنین تعداد 27 باب كتابخانه روستایی در این استان وجود دارد.

كتابخانه‌های آموزشگاهی

. تا پایان 1382 تعداد كتابخانه‌های آموزشگاهی این استان 405 باب با موجودی 170,289 جلد كتاب بوده است (8).

كتابخانه‌های تخصصی

. در استان كهگیلویه و بویراحمد طبق آمار 1382، تعداد 3 كتابخانه تخصصی با حدود 000,20 جلد كتاب و نشریه وجود دارد (8). از دیگر كتابخانه‌های تخصصی این استان، "كتابخانه و مركز اسناد و مدارك" (1362) وابسته به سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان است كه 835,10 جلد كتاب و نشریه دارد (:1 222).

كتابخانه‌های دیگر استان كهگیلویه و بویراحمد عبارتند از: 1) كتابخانه زندان عمومی گچساران (1362) با مجموعه 3507 جلد كتاب و نشریه؛ 2) كتابخانه زندان عمومی یاسوج (1365) با مجموعه 803 جلد كتاب و نشریه؛ 3) كتابخانه زندان مركزی یاسوج با مجموعه 1387 جلد؛ و 4) كتابخانه كانون اصلاح و تربیت كهگیلویه و بویراحمد با مجموعه 1858 جلد كتاب و نشریه (:1 370، 374، 385، 395). در این استان نمایشگاه كتاب برگزار نشده، ولی در 1380 در 4 شهر این استان به مدت 26 روز نمایشگاه مطبوعات برگزار شد (:7 45).

كتابخانه‌های دانشگاهی

. در این استان طبق آمار 1382، 6 كتابخانه دانشگاهی با 556,98 جلد كتاب و نشریه، وجود دارد (8). كتابخانه مجتمع آموزش عالی یاسوج (1363) با 440,12 جلد كتاب و نشریه؛ كتابخانه مركزی شهید محمدرضا كیان‌نژاد در دانشگاه یاسوج (1362) با 2481 جلد كتاب و نشریه؛ و كتابخانه مركز تربیت معلم شهید ایزدپناه یاسوج (1377) با 7525 جلد كتاب و نشریه از دیگر كتابخانه‌های دانشگاهی این استان هستند (:1 191، 270، 314).

مآخذ

1) تعاونی، شیرین (خالقی)؛ عزیزی، ایراندخت. راهنمای كتابخانه‌های تخصی و دانشگاهی ایران به انضمام: راهنمای كتابخانه‌های زندان. ویرایش 3. تهران: كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، 1382؛

2) زنده‌دل، حسن. استان كهگیلویه و بویراحمد. تهران: نشر ایرانگردان، 1379؛

3) سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی كشور. "پایگاه اطلاع‌رسانی مركز آمار ایران". به نقل از: http:www.sci.org.ir/persia/index.htm.[11Arp.2005]؛

4) سالنامه آماری كشور سال 1379. تهران: مركز آمار ایران، مدیریت انتشارات و اطلاع‌رسانی، 1380؛

5) شناسنامه كتابخانه‌های عمومی كشور. تهران: هیأت امنای كتابخانه‌های عمومی كشور،دبیرخانه، ؛1370

6) "كهگیلویه". دایره‌المعارف فارسی ]مصاحب[. ج 2، ص 2330؛

7) گزارش فرهنگی كشور سال 1380. قم: صبح صادق، 1382؛ 8) وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات به سازمان اسناد و كتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران. نامه اداری. مورخ 13 شهریور .1384

منبع اصلی

كُهگيلويه و بويراحمد، كتابخانه های (1385). دایره المعارف کتابداری و اطلاع رسانی ایران. جلد اول، تهران: انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.

نویسنده مقاله

پروین احتشامی