موسیقی کردستان

كردستان هم به دلیل گستردگی و تنوع موسیقایی و هم قدمت انواعی از موسیقی از نواحی مهم موسیقایی ایران است. از منظرتاریخی موسیقی كردستان را می‌توان به دو بخش تقسیم كرد كه شامل دوره‌های باستانی و میانه است.

1. دوره باستانی

ریشه‌های این بخش متعلق به پیش از اسلام است. آوازهای هوره، سیاچمانه، نمونه‌هایی از آوازه‌های بیت و حیران و برخی مقام‌های اجرا شده با سرنا^* و دوزله^* متعلق به این دوره‌اند. هوره منشاء شكل‌گیری بسیاری از آوازهای دوره‌های گذشته است و مقام‌های آن با تغییر شكل مناسب توسط بیت‌خوانان در اجرای منظومه‌ها و حكایت‌‌های كُردی و نیز توسط خوانندگان چَپلَه و گوشی مورد استفاده قرار می‌گیرند.

2. دوره میانه

بسیاری از نمونه‌های موسیقی كُردی متعلق به این دوره‌اند. به این بخش از موسیقی گاه عنوان گورانی داده می‌شود. ترانه‌ها و آهنگ‌های رقص غالباً متعلق به این دوره‌اند كه با آواز، سرنا^* و دهل^*، دوزله^* و تمبك^*، نی^*(شمشال)، نرمه‌نای^* و گاه كمانچه^* و دایره^* و دف^* اجرا می‌شوند. این بخش، گسترده‌ترین بخش از موسیقی كردستان محسوب می‌شود.

بخش‌ گسترده‌ای از موسیقی دوره میانه را موسیقی‌‌های رقص تشكیل می‌دهد. گریان، فتاح و فتاح پاشایی، چپی، سرجار، پشت پا، لبلان و... از مهم‌ترین مقام‌های رقص در كردستان است.

موسیقی دراویش قادریه كه با آواز، دف^* و تاس^* در خانقاه‌ها اجرا می‌شود به موسیقی صوفیانه ـ مذهبی این ناحیه متعلق است. دراویش نقشبندیه نیز در خانقاه‌های خود در حد محدودی از موسیقی بهره می‌جویند. (لالایی‌ها) ترانه‌ها، مرثیه‌ها و آوازهای كار بخش‌های دیگر موسیقی كردستان است.