اردشیر بابکان
اردشير بابكان، (ارتخشير پاپكان 180-241م)، بنيانگذار و نخستين شاهنشاه سلسلة ساسانيان. اردشير پسر بابك و نوة ساسان موبد معبد آناهيتاي شهر استخر فارس بود.1
اردشير با مهارت در سواركاري و فنون جنگي ابتدا فرماندة پادگان نظامي و سپس شاه شهر دارابگرد (200م)2 و چندي بعد با از ميان برداشتن برادرانش شاه پارس شد و توانست كرمان، اصفهان، خوزستان و با شكست دادن اردوان پنجم آخرين پادشاه اشكاني در نبرد هرمزدگان (224م) سلسلة اشكانيان را برچيد. با تاجگذاري سلسلة ساسانيان را تأسيس كرد3 و با لشكركشي به شرق (مرو و خوارزم) و متصرفات روم در غرب (نصيبين، دوراه حران) و ارمنستان در شمال غرب قلمرو پادشاهي ساسانيان را يكپارچه كرد... اواخر عمر پادشاهي را به فرزندش شاپور واگذاشت و در عزلت درگذشت. متمركز كردن حكومت، بنيان شهرهاي بسيار،4 گردآوري كتاب اوستا و رسمي شدن دين زردشت در ايران در زمان وي انجام گرفت.5
مآخذ:
1- زرينكوب، عبدالحسين. تاريخ مردم ايران. تهران: انتشارات اميركبير، ج 1، 1364، ص 415.
2- كارنامة اردشير بابكان. ترجمة محمدجواد مشكور، تهران: كتابفروشي دانش، 1329، ص 5.
3- گيرشمن، رومن. ايران از آغاز تا اسلام. ترجمة محمود بهفروزي، تهران: جامي، 1379، ص 285.
4- كريستنسن، آرتور. ايران در زمان ساسانيان. ترجمة رشيد ياسمي. تهران: دنياي كتاب، 1377، ص 146.
5- Shahpour Shahbazi, Alireza. «Ardeshir» Encyclopedia Iranica. London and New York, Routladge and Kegan, 1986, Vol 3, P.
میرحواس احمدزاده