بقال بازی
بقال بازی، نمایشی است سنتی[۱]. در عصر ناصری و بیشتر در دربار شاهان قاجار، بصورت مضحکه و تقلید که شخصیت اصلی آن یک بقال پولدار و مسخره بوده، اجرا میگردید[۲]. کریم بقال لودهای حقیقت بین و حقگو و در زیر جامه لودگی، صاحب منصبان، وزیران، مفتشان را یک به یک رسوا میکند؛ و مسایلی که مردم خود نمیتوانند بر زبان بیاورند، توسط این شخصیت، بدون ترس و پروا در قالبی طنز و مضحکه بر زبان آورده میشد[۳].
کریم شیرهای دلقک مشهور در بار ناصرالدین شاه، با همکاری چند وردست این نمایش را در حضور شاه براه انداخت.
در این اجرا خود نقش «بقال» را بازی و مسخرههای وردستش با نامهای نمایشی «چوردکی»، «ریشکی»، «ماستی» و «پسیکی» به ایفای نقش پرداختند[۴].
میرزا آقا تبریزی اولین نمایشنامهنویس به زبان فارسی، این نمایش را: «شرحی از بدبختی اهالی ایران ... در لباس قصه و طرز تیاتر فرنگیان (یا بقال بازی در حضور)»[۵] میداند.
در قسمتی از نمایش بقال بازی چوردکی (چوراکی) با اشاره به ظرف ماست از کریم بقال میترسد که این چیست؟ و وقتی کریم در جواب میگوید: مگر چشم نداری ببینی، جواب میدهد.
آدم از سال گرانی در آمده چطور میبیند، به مرگ تو از پارسال آنقدر گرسنه ماندهام که باد هر دو گوشهایم را گرفته است[۳].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ شبزندهدار، محمد (1356). تلاش. شماره 76، ص 44.
- ↑ بیضایی، بهرام (1380). نمایش در ایران. تهران: انتشارات روشنگران، ص 214.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ شبزندهدار، محمد (1356). تلاش. شماره 76، ص 45.
- ↑ بیضایی، بهرام (1380). نمایش در ایران. تهران: انتشارات روشنگران، ص 165 و 166.
- ↑ فصلنامه تئاتر (1356). شماره1، ص 20.
منبع اصلی
دانشنامه ایران
پیوند به بیرون
بقال بازی، کمدی مردمی با بن مایههای نقد اجتماعی، خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران، قابل بازیابی از https://www.irna.ir/news/83433821/
نویسنده مقاله
محمود عزیزی