دهری
دهري، (= دهريه)، منسوب به دهر* و از ديدگاه متكلمان، متفكري كه به قِدَم يا ازليت عالم قائل است. دهريون را بر حسب باور داشتن يا باور نداشتن به وجود خدا به دو گروه ميتوان تقسيم كرد: 1) دهريِ بيخدا (= مُلحد)، كه پديدههاي جهان را به دهر(= طبيعت) نسبت ميدهد.1 دهري در اين معنا شبيه مادهگرا (= ماترياليست) در روزگار ما است. 2) دهريِ باخدا، گرچه پديدههاي جهان را به دهر و طبيعت نسبت ميدهد، اما به وجود خدا نيز باور دارد. سبب ناميدن وي به دهري، آن است كه به اصلي از اصول دين قائل نيست. بر اين مبنا، براهمه (= منكران نبوت) و طبيعيون (= منكران معاد)، در شمار اين گروهند.2
مآخذ:
1. قاضيصاعد. الحدود. 2/223؛ تفتازاني. شرح مقاصد. 1/320، 2/268؛ جرجاني. ميرسيد شريف. شرح مواقف. 8/333.
2. آملي، شمسالدين محمد. نفايس الفنون. 2/283.
اصغر دادبه