انانیت
انانيت، اصطلاحي عرفاني و اخلاقي. انانيت در اخلاق به معناي خودخواهي و خودپسندي است و از رذائل اخلاقي شمرده ميشود. چنانكه گفتهاند «آن كس كه از خود خشنود باشد، شماتت كنندگان خود را فزون كرده است».1 در نظر عارفان و متصوفه انانيت آن است كه بنده امور و اشياء را به خود نسبت دهد. في المثل بگويد: نفس من، روح من، قلب من و دست من، در حالي كه مالك حقيقي خداست و انانيت هم كه اظهار «انا الله» و «انا الحق» (= من خدا هستم/ من حق هستم) كردن است سزاوار اوست، زيرا كه در واقع غير او دياري نيست.2 در فلسفة شيخ اشراق، انانيت به معناي شخصيت، نفس، هويت و پرتوهاي نور الهي است كه بر جهان مخلوق تابيده است.3
مآخذ:
1. روزبهان بقلي شيرازي. شرح شطحيات. به كوشش هانري كربن، 1344ش، 6.
2. لاهيجي، شيخ محمد. مفاتيح الاعجاز في شرح گلشراز. به كوشش برزگر خالقي، 1371ش، ص 317.
3. قطبالدين شيرازي. شرح حكمه الاشراق. سنگي، چاپ اول، 1314ق، 305.
امیرحسین ساکت اف