اعتقاد
اعتقاد، در لغت به معني باور داشتن است و در اصطلاح دانش كلام شامل دو معناي مشهور و غيرمشهور است: 1) معني مشهور، مشتمل است بر دو تفسير: يكي، حكم جازم قابل تشكيك كه تفسير تفتازاني است و آن تفسيري است كه در برابر علم و يقين قرار دارد؛ زيرا علم و يقين غير قابل تشكيك است. علم، حكم جازم است و يقين، اعتقاد جازم ثابت مطابق با واقع؛(1) دوم، مطلق تصديق كه تفسير خواجه نصير طوسي است و مراد از آن، هر گونه تصديق است خواه تصديق جازم مطابق با واقع و مستند به برهان، خواه تصديق غير جازم غير مطابق با واقع و غير مستند به برهان؛(2) 2) معني غيرمشهور، نيز شامل دو تفسير است: يكي، حكم جازم يا راجح كه آن نيز تفسيري است كه تفتازاني به دست داده است و آن معنايي است گسترده كه هم علم را در بر ميگيرد، هم ظن را، و هم اعتقاد در معناي مشهور را؛(3) دوم، تصديق يقيني، كه اخص از علم است؛ چرا كه علم به تصور و تصديق تقسيم ميشود و تصديق به يقيني (= اعتقاد) و غير يقيني تقسيم ميگردد. از اين ديدگاه جمعي از متكلمان دفاع كردهاند.(4)
مآخذ:
1- تفتازاني، سعدالدين. مطوّل. قم: مكتبة الدّاوري، بي تا، ص 32؛ تهانوي، محمدعلي. كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. تحقيق د. علي دحروج و ديگران، بيروت: مكتبة لبنان ناشرون، 1996م، ص 1/230.
2- علامه حلي. كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد. به كوشش سيد ابراهيم موسوي زنجاني، بيروت: موسسة الاعلمي للمطبوعات، 1399ق / 1979م، ص 252.
3- تفتازاني، سعدالدين. مطوّل. همانجا؛ تهانوي، محمدعلي. كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. همانجا.
4- علامه حلي. كشف المراد في شرح تجريد الاعتقاد. همانجا؛ تهانوي، محمدعلي. كشاف اصطلاحات الفنون و العلوم. همانجا.
اصغر دادبه