میر نوروزی
میر نوروزی، یا پادشاه نوروزی، نام بازیگری از دسته پیک های نوروز كه در روزهای پایان سال از میان عامه مردم شهر یا روستا برای چند روز به حكومت برگزیده میشد[۱]. حكومت او معمولاً در روزهای پنجه دزدیده (= خمسه مسترقه، 5 روز پایان سال) بود و در این دوره كارهای بیرون از روال و نظم معمول میكرد[۲].
میر نوروزی چند تن كارگزار برای خود انتخاب میكرد تا فرمانهای او را اجرا كنند. پس از پایان دوره كوتاه حكومت نمایشی، مردم میر نوروزی را برای صدور فرمانهایش بازخواست نمیكردند[۳].
رسم میر نوروزی را نخستین بار محمد قزوینی در زمره ائینهای نوروزی در 1323ش به جامعه مطبوعات معرفی كرد و اگاهیهای تاریخی از رواج این رسم در سدههای 7، 8 و 9 ه ق، و ادامه ان در اغاز سده 14ش داد[۴]. این رسم تا چندی پیش در برخی مناطق ایران و میان اقوام كرد كردستان و لر بختیاری و مردم اسفراین برپا میگردید[۵]. مثلاً در شهر مهاباد این ائین به نام «امیر بهاری» یا «میر میرین» و به مدت 3 تا 15 روز برگزار میشد. امیر بهاری كارگزارانی به نام وزیر، میرزا، خنجردار، جلاد، دلقك و فراش داشت كه با او همكاری میكردند، او پس از دوره حكومتش با پولهایی كه از مردم ثروتمند گرفته بود اسباب عروسی جوانان نادار را فراهم میكرد[۶].
ماخذ:
1- بلوكباشی، علی. نوروز: جشن نوزایی افرینش. تهران: 1380، دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 41.
2- بهار، مهرداد. از اسطوره تا تاریخ. به كوشش ابوالقاسم اسماعیلپور، تهران: 1376، نشر چشمه، ص 359-360.
3- بلوكباشی، علی. تهران.
4- قزوینی، محمد. «میر نوروزی»، یادگار. س اول، ش 3، ابان 1323، ص 13-16.
5- بلوكباشی، علی. یادگار.. ص 44.
6- ایوبیان، عبیدالله. «میر نوروزی: میر میرین»، مجله دانشكده ادبیات تبریز. س 14، ش 1، بهار 1341، ص 99-112.
علی بلوکباشی
- ↑ بلوكباشی، علی. نوروز: جشن نوزایی افرینش. تهران: 1380، دفتر پژوهشهای فرهنگی، ص 41.
- ↑ بهار، مهرداد. از اسطوره تا تاریخ. به كوشش ابوالقاسم اسماعیلپور، تهران: 1376، نشر چشمه، ص 359-360
- ↑ بلوكباشی، علی. تهران.
- ↑ قزوینی، محمد. «میر نوروزی»، یادگار. س اول، ش 3، ابان 1323، ص 13-16.
- ↑ بلوكباشی، علی. یادگار.. ص 44.
- ↑ ایوبیان، عبیدالله. «میر نوروزی: میر میرین»، مجله دانشكده ادبیات تبریز. س 14، ش 1، بهار 1341، ص 99-112. علی بلوکباشی