تقیه

تقیه، در لغت به معنی پرهیز کردن است و در اصطلاح کلام شیعه، کتمان کردن و نهان داشتن خردمندانه باورها و حتی تظاهر کردن به اعتقاداتی خلاف اعتقاد خویش است. تقیه آن‌گاه ضرورت می‌یابد و واجب می‌شود که جان و مال و آبروی انسان در معرض خطر قرار گیرد. در معنای دیگر تقیه بدین معنا که اگر انسان از سوی دشمنان در معرض خطر باشد و اظهار کردن باورهایش او را به مخاطره اندازد عقل، حُکم می‌کند که باورهای خود را پنهان سازد و در صورت لزوم، به خلاف باورهای خود نیز تظاهر کند.

شیعیان بدان سبب که در طول تاریخ، به عنوان یک اقلیت مورد دشمنی قرار داشته‌اند تقیه را به صورت کلی درآورده‌اند و پیروی از آن را واجب شمرده‌اند، چنانکه شیخ صدوق تأکید کرده است که رعایت تقیه تا زمان ظهور امام زمان^(عج) بر شیعیان واجب است. روایاتی در دست است که وجوب و ضرورت رعایت تقیه را مسلّم می‌سازد مثل این روایت که: «لا دینَ لِمَنْ لا تقیهَ له: آن کسی که تقیه نکند دین ندارد» گرچه بنا بر قول مشهور تقیه را از باورهای خاص شیعه شمرده‌اند و مخالفان شیعه از آن به تظاهر کردن به کفر و فسق و رضا دادن بدین معانی نیز تفسیر و تعبیر کرده‌اند، امّا اختفای خردمندانه باورها آن‌جا که انسان در معرض خطر است نه فقط امری شیعی و اسلامی که امری انسانی است و تاریخ مبارزات سیاسی در سراسر جهان گواه درستی این ادعاست.