سید جمال الدین اسدآبادی
اسدآبادي، سيد جمالالدين، (1254-1314ق / 1838-1869م)، فيلسوف و روشنفكر.
در اسدآباد همدان به دنيا آمد1 و با تحصيل در علوم ديني به درجة اجتهاد رسيد. در 1269ق / 1853م به هند رفت و علوم عقلي و رياضي آموخت. قريب 5 سال در خدمت امير دوست محمد خان در كابل اقامت كرد.2 سپس به قسطنطنيه (استانبول) رفت و به عضويت انجمن دانش انتخاب شد. از آنجا به قاهره عزيمت كرد3 و تشكيلات انجمن مخفي را به وجود آورد. مدتي بعد از مصر تبعيد شد و به پاريس رفت و با همكاري عبده روزنامة عروةالوثقي را منتشر كرد.4 به دعوت ناصرالدين شاه به تهران آمد اما با شاه به توافق نرسيد و به روسيه رفت.5
ناصرالدين شاه بار ديگر او را به تهران دعوت كرد اما افكار و اهداف اصلاحطلبانة او موجب نگراني شاه شد و او را با بيحرمتي از تهران تبعيد كردند و به عراق فرستادند. به دعوت سلطان عثماني به استامبول رفت و در آنجا درگذشت.6 رسالة نيچريه از آثار اوست.7
مآخذ:
1- بري ديزجي، علي؛ مطيعان، محمدرضا؛ تركاشوند، مجيد. روزها و رويدادها. تهران: زهد، 1377، ص 537.
2- ناظمالاسلام كرماني. تاريخ بيداري ايرانيان. تهران: اميركبير، 1371، ج 1، ص 54.
3- مصاحب، غلامحسين. دايرةالمعارف فارسي. مدخل «جمالالدين افغاني».
4- بري ديزجي. همان. ص 538-537.
5- صدرالدين، مصطفي. شرح حال رجال و مشاهير نامي ايران. تهران: شقايق، 1366، ص 419-421.
6- عنايت، حميد. سيري در انديشة غرب. تهران: اميركبير، 1370، ص 60-58.
7- همان. ص 113.
سمیرا وکیل ها