حزب دموکرات
دموكرات، حزب (1325-1327ش). حزب دولتي.
اين حزب كه هدف آن مبارزه با دربار و حزب توده بود،1 به كوشش گروهي از رجال از جمله سردار فاخر حكمت، مظفر فيروز و محمدعلي ميرزا فرمان فرمائيان تأسيس شد و اعضاي مؤسس احمد قوام را به رهبري كل حزب برگزيدند.2 گروهي از رجال مهم ايران نيز عضو آن بودند.3 حزب داراي شعبات استاني و محلي و سازمانهاي زنان و جوانان و كنگرههايي براي انتخاب كميتة مركزي و دبير كل بود.4
مهمترين فعاليت آن در انتخابات مجلس* پانزدهم بود كه اكثر نامزدهاي آن به مجلس راه يافتند.5 با اختلاف بين نمايندگان در آذر 1326ش حزب به دو بخش موافق و مخالف قوام تقسيم6 و پس از مدتي فعاليتهاي آن متوقف شد.7
ارگان رسمي حزب دموكرات، روزنامة دموكرات ايران* بود. اما نشريات ديگري چون فرمان، ديپلمات و بهرام توسط اعضاء منتشر ميشد.8
مآخذ:
1- آبراهاميان، يرواند. ايران بين دو انقلاب. ترجمة احمد گلمحمدي و محمدابراهيم فتاحي، تهران: ني، 1377، ص 285.
2- طيراني، بهروز. اسناد احزاب سياسي ايران (1320-1330ش). تهران: سازمان اسناد ملي ايران، 1376، ج 1، ص 501؛ عاقلي، باقر. روزشمار تاريخ ايران. تهران: گفتار، 1379، ج 1، ص 393.
3- براي آگاهي از اسامي و سابقة فعاليت رجالي كه عضو حزب شدند، نك: طيراني. همان. ص 502؛ آبراهاميان. همان. ص 285 و 286.
4- آبراهاميان. همان. ص 287.
5- عظيمي، فخرالدين. بحران دموكراسي در ايران. ترجمة عبدالرضا هوشنگ مهدوي و بيژن نوذري، تهران: البرز، 1374، ص 219 و 220؛ عاقلي، باقر. نخست وزيران ايران از مشيرالدوله تا بختيار. تهران: جاويدان، 1374، ص 627-631؛ جامي، ن. گذشته چراغ راه آينده است. تهران: ققنوس، 1362، ص 446-450؛ طيراني. همان. ص 721.
6- عظيمي. همان. ص 234 و 235.
7- طيراني. همان. ص 505 و 506.
8- آبراهاميان. همان. ص 287؛ طيراني. همان. ص 506.
محمدمهدی موسی خان