یوسف خان عكاسباشی
يوسف خان عكاسباشي، (در حدود 1280-1349ق / 1863-1930م).
از عكاسان اواخر دوران سلطنت ناصرالدين شاه قاجار، كه به مقام عكاس مخصوص، عكاس حضور همايون و عكاسباشيگري ارتقاء يافته بوده است. وي همچنين در تشكيلات نظامي و جزو ابواب جمعي كامران ميرزا نايبالسلطنه خدمت ميكرده و در ذيقعدة 1312ق/ مه 1895م به منصب سرهنگي و نشان و حمايل مخصوص آن سرافراز شده و مواجبي نيز به موجب فرماني براي او در نظر گرفته شده است.1
در آلبومخانة كاخ گلستان، تعدادي از آلبومها كه در فاصلة (1312 تا 1313ق/ 1894 تا 1895م) عكسبرداري شدهاند. از كارهاي اوست.
عكسهاي آلبوم مربوط به سفر محلات ناصرالدين شاه نيز كه در (1309ق/ 1892م) تهيه شده و نخستين كاوش علمي باستانشناسي در آن صورت گرفته، از كارهاي وي است. عكسي نيز از دوران كُهنسالي وي با دو تن ديگر بر جاي مانده كه در آن، هر 3 نفر به عنوان اعضاي انجمن اُخوت معرفي شدهاند.2 بر روي اين عكس، تاريخ سوم شهريور 1306ش ديده ميشود. معيرالممالك هم در خاطرات شكاريهاش از اين عكاس نام برده و در تاريخ (1330ق/ 1911م) نوشته است: «يوسف خان عكاسباشي ناصرالدين شاه، هم (به اصفهان) رفته است».3 آقا يوسف عكاس به نامهاي يوسفخان عكاسباشي و آقا يوسف عكاسباشي نيز شهرت داشته است.
مآخذ:
1. ذكاء، يحيي. تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران. به كوشش كريم امامي، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص125.
2. صافي، قاسم. عكسهاي قديمي ايران. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چ1، 1370، ص367.
3. معيرالممالك، دوستعلي خان. وقايعالزمان (خاطرات شكاريه). به كوشش خديجه نظاممافي. تهران: نشر تاريخ ايران، 1361، ص149.
محمدرضا طهماسب پور