ملک قاسم میرزا
ملك قاسم ميرزا، (ز 1222ق/ د 1277ق)، شاهزادة قاجار1 و از نخستين ايرانياني كه با فن عكاسي به روش داگرئوتيپ* آشنايي يافته بود.
او پسر فتحعليشاه قاجار و از شاهزادگان نيكانديش و نوجوي زمان خود در كسب علوم و مهارتهاي فني بود و با زبانهاي انگليسي، فرانسه، روسي، تركي، عربي و هندي آشنايي بسيار داشت.2
در كسب علوم و دانشهاي جديد كوشا بود و خود نيز مدرسهاي به سبك جديد در شيشوان اورميه تأسيس كرد. او با خارجيان و از جمله كشيشهاي پروتستان مقيم اورميه روابط نزديكي داشت. ملك قاسم ميرزا دوستدار هنر بود و به نقاشي عشق ميورزيد و دستي نيز در نقاشي داشت. 3
وي همچنين، عكسهايي را به روش داگرئوتيپ در اورميه عكسبرداري كرده بود.4 كار عكسبرداري ملك قاسم ميرزا را ميتوان بر اساس شواهد شفاهي حتي متقدم بر كار برخي خارجيان در ايران بشمار آورد.
مأخذ:
1. نيزنك: محمود ميرزا. گلشن محمود. نسخة خطي، ش ف 95، كتابخانة ملي ايران، در بيان احوال نواب ملك قاسم ميرزا، ص 80.
2. تورنتن، لين. تصاويري از ايران. (سفر كلنل ف. كلمباري به دربار شاه ايران)، ترجمة مينا نوايي با مقدمة علي بلوكباشي، تهران: دفتر پژوهشهاي فرهنگي، 1374، ص 58-59.
3. ذكاء، يحيي. تاريخ عكاسي و عكاسان پيشگام در ايران. به كوشش كريم امامي، تهران: انتشارات علمي و فرهنگي، 1376، ص 9-17.
4. Adle, Ch., avec la collaboration de yahya zoka, «Notes et Documents sur la photographie Iranianne et son Histoire», studia Irannica, Leiden: Brill, 1983, Vol XII.
نيزنك: ذكاء. همان. ص 8-17.
محمدرضا طهماسب پور