جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران
جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، این جایزه از 1362ش و با هدف ارتقای فرهنگ جامعه اسلامی؛ حفظ استقلال و هویت فرهنگی؛ و حمایت و تشویق مؤلفان، مترجمان، و مصححان کشور آغاز شده و تاکنون ادامه یافته است[۱].
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی که عهدهدار این انتخاب است، هر سال از طریق وسایل ارتباط جمعی از کلیه ناشران، مؤلفان، مترجمان، ومصححان کشور درخواست میکند تا نسخهای از کتابهایی که برای نخستین بار در طی سال قبل منتشر کردهاند، به «دبیرخانه کتاب سال» ارسال کنند[۲]. این کتابها در رشتههای مختلف و در سه بخش تألیف، ترجمه، و تصحیح مورد ارزیابی قرار میگیرد[۳]. ارزشیابی کتابها در دو مرحله انجام میشود و سرانجام رأی نهایی صادر میگردد. این ارزشیابی تابع ضوابطی است که بخشی از آنها عبارت است از: 1) ارتقابخشی به سطح علمی و فرهنگی کشور؛ 2) سلیس بودن زبان اثر و رعایت قواعد دستور زبان فارسی؛ و 3) داشتن کیفیت مطلوب از نظر صورت طبع و نکات فنی چاپ[۴].
هیئت داوران از میان استادان حوزه و دانشگاه و سایر صاحب نظران علمی و فرهنگی کشور به پیشنهاد اداره کل مراکز و روابط فرهنگی، تصویب معاون فرهنگی، و تأیید وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی دعوت میشوند[۵]. این جایزه شامل لوح تقدیر مقام ریاست جمهوری و سکههای بهار آزادی است که هر سال در دهه فجر (12-22بهمن) توسط شخص رئیس جمهور به برندگان اعطا میگردد گاه، بنا به تشخیص هیئت داوران، آثاری نیز به عنوان «کتاب شایسته» یا «قابل تقدیر» معرفی میشوند[۶]. نخستین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران در بهمن 1362ش برگزار شد که بر خلاف دورههای بعدی، شامل کتابهای نخستین چاپ بود که از تاریخ 22 بهمن 1357ش تا پایان 1361ش منتشر شده بودند[۷].
از 1372ش جایزه دیگری نیز در سیاستهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی گنجانده شد. این جایزه با عنوان «جایزه جهانی کتاب سال جمهوری اسلامی ایران»، همزمان با جایزه کتاب سال، در همان مراسم اعطا میگردد. نوع این جایزه نیز لوح تقدیر رئیس جمهوری و سکههای بهار آزادی است که با هدف شناسایی و معرفی آثار برگزیده جهانی در دو حوزه «مطالعات اسلامی»، و «مطالعات ایرانی»، و بزرگداشت پدیدآورندگان آنها اعطا میشود. بر طبق این طرح، فقط کتابهایی بررسی میشوند که برای نخستین بار در طی سال میلادی قبل، در خارج از کشور (با هر زبانی)، منتشر شدهاند[۸].
در 1379ش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی طرح دیگری را با نام «معرفی آثار برگزیده ترجمه و تألیف به زبانهای غیر فارسی» برگزار کرد. هدف این طرح شناسایی و معرفی این آثار و بزرگداشت پدیدآورندگان آنهاست و در مراسم کتاب سال اجرا میگردد. بر اساس آن، همه ساله کتابهایی که برای نخستین بار، در سال قبل، و به زبانهای غیرفارسی ترجمه یا تألیف شدهاند بررسی و به پدید آورندگان آنها لوح تقدیر و سکههای بهار آزادی اهدا میشود[۹].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
- ↑ آيين نامة انتخاب كتاب سال جمهوري اسلامي ايران... . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مصوب 16/1/1375.
- ↑ آيين نامة انتخاب كتاب سال جمهوري اسلامي ايران... . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مادة 4.
- ↑ آيين نامة انتخاب كتاب سال جمهوري اسلامي ايران... . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي،مصوب 16/1/1375، مادة 5 و 6.
- ↑ آيين نامة انتخاب كتاب سال جمهوري اسلامي ايران... . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مصوب 16/1/1375،مادة 7 و 8.
- ↑ آيين نامة انتخاب كتاب سال جمهوري اسلامي ايران... . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مصوب 16/1/1375،مادة 8، تبصرة 1.
- ↑ آيين نامة انتخاب كتاب سال جمهوري اسلامي ايران... . وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، مصوب 16/1/1375، مادة 1، تبصرة 1.
- ↑ سلطاني، پوري؛ راستين، فروردين. دانشنامة كتابداري و اطلاعرساني. ذيل «جايزه كتاب برگزيدة سال».
- ↑ بروشور جايزة جهاني كتاب سال جمهوري اسلامي ايران. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1379.
- ↑ گزارش نخستين دورة اجراي طرح معرفي آثار برگزيدة ترجمه و تأليف به زبانهاي غير فارسي. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1379.
منبع اصلی
سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،
نویسنده مقاله
ایرج فرجی