ابو جعفر خازن
ابوجعفر خازن، محمد بن حسین صاغانی خراسانی، ریاضیدانان برجسته ایرانی (درگذشت حدود 360قمری). بیشتر زندگی خود را در ری (نزدیک تهران کنونی) گذراند و همانجا درگذشت. برای نخستین بار در تاریخ ریاضیات، پاسخ یکی از حالتهای خاص معادلات درجه سوم را که در میان ریاضیدانان به معادله ماهانی* مشهور بود () با استفاده از نقطه تلاقی دو قطع مخروطی به دست آورد. در یکی از آثار مهم خود، معادلات سیاله درجه دوم و چهارم (به صورت ، یا ) را بررسی و ثابت کرد که مجموع مربعات دو عدد فرد هیچگاه مربع کامل نخواهد بود.(1و2) فرانتس ووپکه (محقق آلمانی تاریخ ریاضیات) این اثر را در 1861 میلادی به زبان فرانسه کرد.(3) رسالهای نیز درباره درج دو واسطه هندسی میان دو مقدار معلوم نوشت که کارادُوُ در 1898م و کُهل در 1923م درباره آن به تحقیق پرداختهاند.(1و2)
مآخذ:
1- کرامتی، یونس. کارنامه ایرانیان. تهران: 1380، ص 72-74.
2- قربانی، ابوالقاسم. زندگینامه ریاضیدانان دوره اسلامی. تهران، 1365ش، صص 63-68.
3- Woepcke, F., “Traduction d’un fragment anonyme sur la formation des triangles … ”, Atti dell’Accademia Pontificia de Nuovi Lincei, 1858/1859, Vol. XII; (230-275).
یونس کرامتی