هایک کاراکاش
كاراكاش، هايك. (1311 يا1313ق/ 1893 يا 1899م- 1339ش)، روزنامهنگار، بازيگر و كارگردان تئاتر.
در آذربايجان روسيه به دنيا آمد. در دوران كودكي با پدرش كه دبير بود، به ايران مهاجرت كرد.1 همزمان با تحصيل در مدرسه «سنلويي» تهران وارد عرصة نمايش شد و در گروههاي تئاتر ارامنه به فعاليت پرداخت. به زبانهاي ارمني و فرانسوي تسلط و به زبان روسي و انگليسي آشنايي داشت.
كاراكاش، از سال 1296 ش، نشرية طنز «يويوح» و سپس از 1309ش هفته نامهي «ورادزنوند» را كه بعدها روزانه شد، منتشر ميكرد.2
چند سال پيش از آغاز سدة 14 ش، گروه نمايشي جمعيت راه نو را براي نمايشهاي غيرسنتي تأسيس كرد.3
پس از تأسيس شركت كمدي ايران به آن پيوست. پس از اينكه گروه ايران جوان رامسيو تريان تشكيل داد، به آن پيوست و با اعضاي گروه، ذبيح بهروز، علي اكبر سياسي، رضا كمال شهرزاد، حسن مقدم ولرت همكاري ميكرد.4
در 1314 ش كه هنرمنداني از روسيه براي اجراي نمايش به ايران آمدند، كاراكاش با آنها به عنوان بازيگر و مترجم كار ميكرد.5
او سالها در هنرستان هنرپيشگي تهران تدريس ميكرد و در تماشاخانة تهران و تئاتر فردوسي كارگرداني چندين نمايشنامه را بر عهده داشت. از جمله نمايشنامههايي كا كاراكاش كارگرداني يا در آنها بازي كرده است ميتوان «كوچولو موچولو»، «عمو رجب بچه شده»، «نامزدبازي امير»، «عدالت را كجا بايد پيدا كرد»، «ختر فداكار» و «دختر قرن بيستم» را نام برد.6
منابع و مأخذ:
1- پست تهران (سينمايي): شماره مخصوص، سال دوم، شماره 51، بدون تاريخ (احتمالاً نيمه اول دههي 1330ش) ص25.
2- اسكويي، مصطفي: سيري در تاريخ تئاتر ايران، تهران، نشر آناهيتا- اسكويي، چاپ اول 1378، صص 306 و 307.
3- گوران، هيوا: كوششهاي نافرجام (سيري درصدر سال تيآتر ايران)، تهران، انتشارات آگاه، 1360، ص 120؛ شهرياري، خسرو، كتاب نمايش. تهران: اميركبير، 1365، 415.
4- شهرياري، همان، 431.
5- پست تهران: سال دوم، شماره 51، همان، ص 25.
6- اسكويي، مصطفي: سيري در تاريخ تئاتر ايران، همان، ص 307، پست تهران: شماره 51، همان، ص 25.
محمود عزیزی