الجمال

«الجمال»، اين نشريه به صاحب امتيازي ميرزا محمدحسين اصفهاني در قطع وزيري بزرگ از 26 محرم 1325ق تا 26 ربيع‌الاول 1326ق/ 21 اسفند 1285ش تا 20 ارديبهشت 1286ش به چاپ سربي در مطبعة شرقي مي‌رسيد و هر شماره 4 صفحه داشت.

در نشرية الجمال هر هفته خطابه‌ها و سخنراني‌هاي سيدجمال‌الدين واعظ اصفهاني ـ واعظ شهيد جنبش مشروطيت به چاپ رسيد. (روزنامة الجمال، سال اول، شمارة 1، 26 محرم 1325ق؛ و نيز رك: صدرهاشمي، ج1، ص248؛ و نيز: پروين، ج2، ص515؛ بامداد، ج1، ص255، 257).

سيدجمال‌الدين خود بر مطالب روزنامه نظارت داشت، اما صاحب امتيازي آن را ميرزامحمدحسين اصفهاني ـ يكي از مريدانش كه بعدها در 1328ق روزنامة «جماليه» را در همدان منتشر ساخت ـ به عهده داشت. از كسان ديگر كه بر مطالب روزنامه نظر مي‌افكندند مجدالاسلام كرماني ـ مدير و صاحب امتياز «نداي وطن» بود كه اين روزنامه را در همان محل ادارة نداي وطن در خيابان ناصريه انتشار مي‌داد (پروين، ج2، ص515، 767). او در نخستين مقالة افتتاحية «الجمال» نوشت كه گروهي از خوانندگان «نداي وطن» از او خواستند كه خطابه‌هاي سيدجمال‌الدين را در روزنامه منتشر كند؛ اين فرمايش را اطاعت كرديم و چون دو ورق روزنامه گنجايش نداشت، مجبور شديم كه آن مواعظ را در يك ورق عليحده طبع نمائيم و چون لازم بود كه يكي از دانايان و وطن‌پرستان متصدي اين امر گردد، لذا امتياز طبع اين ورقه را براي يكي از دوستان صديق خود صادر نمود. (روزنامة الجمال، سال اول، شمارة 1، 26 محرم 1325ق؛ و نيز رك: صدرهاشمي، ج1، ص49- 248؛ و نيز پروين، ج2، ص515).

الجمال در شماره‌هاي اوليه خطابه‌هاي سيدجمال‌الدين را كاملاً چاپ مي‌كرد و اگر در شماره‌اي مطالب پايان نمي‌يافت، به شمارة بعد موكول مي‌شد. اما پس از چندي خطابه‌هاي سيد در صفحات اول و دوم و بقية صفحات به نامه، شكايات و مقالات ديگر اختصاص يافت. از اين روزنامه مجموعاً 35 شماره منتشر شد. ( روزنامة الجمال، سال اول، شماره‌هاي مختلف؛ و نيز رك: صدرهاشمي، ج1، ص50- 249؛ و نيز: پروين، ج2، ص515).

بايد يادآور شد كه اين روزنامه شعار «آزادي، برادري و برابري» سرلوحة خود قرار داده بود. همچنين طبق نظر پروين، الجمال از روزنامه‌هاي پرتيراژ بود كه تجديد چاپ مي‌شد. (پروين، ج2، ص602، 762).

قيمت آبونمان ساليانة روزنامه در تهران 8 قران؛ در ساير بلاد ايران 10 قران؛ و قيمت تك نسخه‌اي آن صد دينار بوده است.

منابع:

روزنامة الجمال. سال اول، شماره‌هاي 35-1، از 26 محرم 1325ق تا 26 ربيع‌الاول 1326.

تاريخ جرائد و مجلات ايران. صدرهاشمي، ج1، انتشارات كمال، اصفهان: 1363.

تاريخ روزنامه‌نگاري ايرانيان و ديگر پارسي‌نويسان. جلد دوم (بحران آزادي)، پروين، ناصرالدين، مركز نشر دانشگاهي، تهران: 1379.

بامداد، مهدي. شرح حال رجال ايران. انتشارات زوار، تهران: 1378، ج1، ص225- 257.

سعاد پیرا