تایباد
تايباد، شهري در شرق استان خراسان رضوي، در فاصلة 20 كيلومتري مرز افغانستان كه با جادهاي اصلي و آسفالت شده به گمرك دوغارون و در ادامه به اسلام قلعه در خاك افغانستان ميپيوندد.
تايباد با ارتفاع 810 متر از سطح دريا و با "15 '46 ْ60 طول خاوري و "30 '44 ْ33 عرض شمالي1 در فاصلة 224 كيلومتري مشهد و در فاصلة 1066 كيلومتري تهران قرار دارد.2 تايباد مركز شهرستاني است به همين نام و برابر آخرين تغييرات تقسيمات كشوري در 1384ش، داراي 3 شهر و 3 بخش و 6 دهستان،3 كه از شمال با شهرستان تربت جام، از غرب با شهرستان تربت حيدريه، از جنوب با شهرستان خواف و از شرق با افغانستان همسايه است. آب و هواي اين شهرستان معتدل مايل به گرم و ميزان بارندگي آن اندك است. رشته كوه باخرز در غرب آن4 و رود مرزي هريرود در شمال شرق آن واقع شده است.5 تايباد كه به آن باخرز، بادهرزه و طيبات نيز ميگفتند،6 در گذشته روستايي بيش نبوده، امّا وجود مسجد مولانا متعلق به قرن نهم هجري حكايت از گذشتة تاريخي آن دارد.7 جمعيت شهر تايباد در سرشماري 1375ش تعداد 39302 تن بوده8 كه در سال 1384ش برابر برآورد انجام شده به 47507 تن رسيده است.9
مآخذ
1- جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرةالمعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 279.
2- سازمان حمل و نقل و پايانههاي كشور (وزارت راه و ترابري). اطلس جادههاي ايران (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص 141 و 142.
3- دفتر تقسيمات كشوري. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.
4- جعفري. همان. ج 1، كوهها و كوهنامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 89 و 575.
5- همان. ج 2، رودها و رودنامة ايران، چ 2، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 477 و 493؛ همان. ج 3، دايرةالمعارف جغرافيايي ايران، همانجا.
6- چكنگي، عليرضا. فرهنگنامة تطبيقي نامهاي قديم و جديد مكانهاي جغرافيايي ايران و نواحي مجاور. چ 1، مشهد: بنياد پژوهشهاي اسلامي، 1378، ص 183.
7- بيات، يدالله. كليات جغرافيايي طبيعي و تاريخي ايران. چ 1، تهران: اميركبير، 1367، ص 182.
8- نورالهي، طه. توزيع و طبقهبندي جمعيت شهرهاي ايران در سرشماريهاي 75-1335. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 179.
9- مركز آمار ايران. بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 103.
غلامحسین تکمیل همایون