لاهیجان
لاهيجان، نام شهرستان و شهري در بخش خاوري استان گيلان، در شمال ايران.
شهرستان لاهيجان، برابر آخرين تغييرات تقسيمات كشوري در 1383ش، داراي 2 شهر، 2 بخش و 7 دهستان است.1 اين شهرستان كه از شمال و شمال غربي با درياي خزر و شهرستان آستانة اشرفيه، از غرب با شهرستان رشت و از جنوب و شرق با شهرستانهاي سياهكل و لنگرود همسايه است.2
شهرستان لاهيجان مختصات جغرافيايي "00 '00 ْ50 طول شرقي و "00 '12 ْ37 عرض شمالي و با ارتفاع 2 متر از سطح دريا، از جنوب به كوههاي البرز و از شمال به جلگة گيلان و سواحل درياي خزر محدود است.3 فاصلة آن تا مركز استان (رشت)، حدود 50، تا تهران حدود 380 و تا دريا حدود 30 كم است.4 به دليل بارندگي مناسب، داراي كشاورزي پررونق و به ويژه در توليد چاي مشهور است. حاجي محمد ميرزا ملقب به كاشفالسلطنه، پس از بازگشت از سفر هند، نخستين بار در ايران (1279ش)، كشت چاي را در لاهيجان رايج كرد. امروز در محل آرامگاه او در اين شهر «موزة چاي ايران» برپاست.5 بناي اين شهر را با لقبهاي دارالاماره، دارالامان، لاهيجان المبارك و... به عنوان يكي از شهرهاي قديمي گيلان، به لاهيج بن سام بن نوح نسبت ميدهند. حمدالله مستوفي در قرن هشتم ق از اهميت لاهيجان و انواع محصولات كشاورزي آن ياد كرده است.6 بقعة چهار پادشاه، آرامگاه شيخ زاهد و بقعة مير شمسالدين و برخي ديگر از آثار تاريخي و طبيعي، از جاذبههاي شهري است كه در طول حيات تاريخي خود، مصائب ناشي از زلزلههاي پر تلفات، قتل و غارت و آتشسوزيهاي بسياري را متحمل شده است.7 شهر لاهيجان در سرشماري 1375ش داراي 53122 تن جمعيت بوده كه طبق برآوردها، به 61633 تن در 1384ش رسيده است.8
مآخذ:
1. دفتر تقسيمات كشوري. نشرية عناصر و واحدهاي تقسيمات كشوري. تهران: دفتر تقسيمات كشوري (وزارت كشور)، 1383.
2. سازمان نقشهبرداري كشور. نقشة تقسيمات كشوري. تهران: سازمان نقشهبرداري كشور (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1383.
3. جعفري، عباس. گيتاشناسي ايران. ج 3، دايرةالمعارف جغرافيايي ايران، چ 1، تهران: گيتاشناسي، 1379، ص 1146.
4. سازمان حمل و نقل و پايانههاي كشور (وزارت راه و ترابري). اطلس جادههاي ايران (ويرايش دوم). تهران: همشهري، 1380، ص 11 و 134.
5. سازمان پژوهش و برنامهريزي آموزشي. جغرافياي استان گيلان. تهران: شركت چاپ و نشر كتابهاي درسي ايران، 1383، ص 61.
6. مستوفي، حمدالله. نزهةالقلوب. به كوشش گاي لسترنج، ليدن: بريل، 1333ق/1915م، ص 163.
7. جغرافياي استان گيلان. همانجا.
8. مركز آمار ايران. بازسازي و برآورد جمعيت شهرستانهاي كشور بر اساس محدودة سال 1380. تهران: مركز آمار ايران (سازمان مديريت و برنامهريزي كشور)، 1382، ص 201 و203.
غلامحسین تکمیل همایون