اکبر سرشار
سرشار، اكبر 1326ق/ 1908م- 1354 ش، تقلیدچی، نویسنده، بازیگر، كارگردان نمایشهای روحوضی (نمایشهای شادیآور سنّتی) در 1304ش در سن 17 سالگی بازی در نمایشهای سنّتی را رد دستة احمد مؤید* یكی از بزرگان این هنر در ایران، در محل تماشاخانة ناصریه آغاز كرد. پس از بسته شدن تماشاخانة ناصریه، مدتها در دستة احمد مؤید و سپس دستة عباس مؤسس در نقش سلطانی بازی میكرد و تقلید در میآورد بعدها یك دستة نمایشی مستقل را در محلی نرسیده به سرچشمه و در بالای تكیهی رضاقلیخان تأسیس كرد. بنابر روایتی در 1314ش تماشاخانة آفتاب را در گلوبندك و در 1320 و با همراهی و شركت جلیلوند، یكی از دستاندركاران نمایشهای سنّتی2 و با همكاری غلامحسین ملت، پیرمرادی، ورشوچی، عسجدی و شمسی غفاری (همسر اولش)، دستة تئاتر مینا را در چهارراه گمرك تأسیس كرد.2 نمایشهای هارونالرشید، یوسف زلیخا كه با راهنماییهای او روی صحنه میآمد. هر شب تماشاگران بیشماری را به این تماشاخانه میكشاند.3 پس از تعطیلی تئاتر مینا در سرپل امیر بهادر و در حوالی معزالسلطان تماشاخانة كسری را و در 1323ش تماشاخانة سعدی را در توقفگاهی واقع در خیابان گمرك روبروی پمپبنزین امیریه با همكاری بازماندگان احمد مؤید راه انداخت.4 چون كارش نگرفت پی آمد آن تئاتر باستان را در چهار راه ولی عصر (پهلوی سابق) و روبروی دبیرستان دخترانة هدف تأسیس كرد. سرانجام نیز تئاتر دیگری به نام تئاتر زیبا را پاتوق خود قرار داد.5
سرشار با شاهنامه فردوسی و مثنوی مولوی آشنایی داشت و برای تدوین نمایشهایش از فرهنگ و ادب عوام بهرة فراوان میبد او صایی گیرا و خوش داشت در این سالها، او در كنار هنرمندانی چون ذبیحالله ماهری، مهدی مسری* (مصری)، سیدحسین یوسفی، سعدی افشار و چند تن دیگر در نقشهای جوانپوش، مردان حق و معرفت (درویش) به ایفای نقش میپرداخت.
در سالهای پایان زندگی، زمانی چند برای امرار معاش در خیابان سیروس، بتگاه شادمانی* راه انداخت و در مجالس عروسی با دستههای خود در خانهها برای اجرای نمایش شركت میكرد. سرانجام به سبب تنگدستی بتگاه شادمانیاش را تعطیل كرد و صندوق كابلیاش را با همه ابزارها و ادواتش فروخت و در سال آخر عمر را دور از مردم و هنرمندان در تنهایی و فقر به سر میبرد و در 12 فروردین 1354 در گذشت.6
منابع و مآخذ:
1- تماشا: سال پنجم، شماره 206، 23 فروردین 1354، ص 74.
2- شهریاری، خسرو: افسانه شب زندهداران، تهران، انتشارات كاوشگر، چاپ اول 1377، ص 49؛ نیز بیضایی، بهرام: نمایش در ایران، تهران: روشنگران، 1383، 179.
3- تماشا: شماره 206، همان ص.
4- تماشا: همانجا، بیضایی، همان، 179- 180.
5- تماشا، همانجا.
6- تماشا: همانجا.
7- برگرفته از بروشور یكی از نمایشهای سنّتی در سینما، تئاتر كسری.
8- تماشا، همانجا.
محمود عزیزی و کاظم شهبازی