حجله
حجله، نام یکی از تابوت وارههای تمثیلی در مراسم عزاداری شیعیان.
این تابوت واره را در مناطق مختلف ایران به شکلهای گوناگون میسازند. تهرانیها آن را معمولاً از چوب و به شکل اتاقکی استوانهای ستوندار و با سقف گنبدی یا بیسقف و دیوارهدار بر روی طبقی مدور میسازند و با آینههای خرد پولکی و کاغذها و گویها و پرهای رنگارنگ میآرایند[۱].
حجله را نماد و مظهری از «کِلّه» یا حجله عروسی[۲]، به ویژه حجله عروسی قاسم[۳] میدانند و در مراسم عزاداری ایام عاشورا و سوگ مرگ جوانان و پهلوانان درون آن را لاله و فانوس و شمعهای سیاه و سفید افروخته میگذارند و در برابر مساجد و حسینیهها و سرگذر محلهها و خانه جوانان درگذشته قرار میدهند و گاهی نیز همراه دستههای سینه زن حمل میکنند[۳][۴].
در قم در دستههای عزا به جز حجله، حجلهگاهی شبیه عماری بزرگ میگرداندند. دورادور حجلهگاه را با پارچه سیاه میپوشاندند و شبیه نعش حضرت قاسم را در جلوی آن میخواباندند[۵]. مردم برخی از شهرهای استان هرمزگان در روز عاشورا مراسم حجلهگردانی و رقص حجله ترتیب میدهند[۳]. در برخی تعزیهها از حجله استفاده میکنند. مثلاً در تعزیه «حضرت قاسم» حجلهای با پوشش رنگین و در تعزیه «شهادت علیاکبر» و «حجهالوداع» حجلههایی با پوشش سیاه به کار میبرند[۶].
نیز نگاه کنید به
مآخذ
1. بلوکباشی، علی. نخلگردانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش، ص29.
2. معین، محمد. فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر، 1357ش، ذیل «کلّه»، 3/3042.
3. بلوکباشی، علی. نخلگردانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش،، 30.
4. همان، نیزنک: انوری، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن، 1381ش، ذیل حجله، جلد 3، ص. 2474.
5. فقیهی، علیاصغر. تاریخ جامع قم: تاریخ مذهبی. قم: اسماعیلیان، 1350ش، 279- 280.
6. بلوکباشی، همانجا.
7. شهیدی، عنایتالله. پژوهشی در تعزیه و تعزیهخوانی: از آغاز تا پایان دوره قاجار در تهران. با همکاری و ویرایش علمی علی بلوکباشی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1380، 409.
علی بلوکباشی
- ↑ بلوکباشی، علی. نخلگردانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش، ص29.
- ↑ معین، محمد. فرهنگ فارسی. تهران: امیرکبیر، 1357ش، ذیل «کلّه»، جلد 3، ص. 3042.
- ↑ ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ بلوکباشی، علی. نخلگردانی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1383ش، ص.30.
- ↑ انوری، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. تهران: انتشارات سخن، 1381ش، ذیل حجله، جلد 3، ص. 2474.
- ↑ فقیهی، علیاصغر. تاریخ جامع قم: تاریخ مذهبی. قم: اسماعیلیان، 1350ش، ص. 279- 280.
- ↑ شهیدی، عنایتالله. پژوهشی در تعزیه و تعزیهخوانی: از آغاز تا پایان دوره قاجار در تهران. با همکاری و ویرایش علمی علی بلوکباشی. تهران: دفتر پژوهشهای فرهنگی، 1380، 409.