بوستان سعدی

بوستان

این منظومه که نخستین اثر سعدی^* (د 691 یا 694 ق/  ؟ م) شاعر و ادیب پر آوازه ایران به شمار می‌رود، در ده باب در قالب مثنوی و بر وزن شاهنامه فردوسی سروده شده است و پندهای اخلاقی، مسائل اجتماعی و ایده‌آل‌های شاعر را در قالب حکایات شیرین و آموزنده دربر دارد.سعدی که خود این منظومه را سعدی‌نامه خوانده بود، در 655ق/ ؟ م آن را به نام اتابک ابوبکر پسر سعد زنگی در حدود 5000 بیت به پایان برد. ابواب دهگانه آن در عدل و انصاف، احسان و بخشش، عشق و مستی، تواضع و فروتنی، تسلیم و رضا، آداب تربیت، شکر بر عافیت، توبه و انابه، ‌مناجات و خاتمه کتاب است.شاید بتوان گفت بوستان نه تنها در زبان فارسی، بلکه در هیچ زبانی از جهت فصاحت، بلاغت، روانی، زیبایی، ‌حکمت و معرفت مثل و مانند ندارد.این منظومه بیش و کم همان گونه معانی را که در حدیقه الحقیقه^* سنایی (د 545 ق) آمده، دربر دارد، اما جنبه شاعری وی بیشتر است و این در نظم مثنوی، تجدّدی محسوب می‌شود.سعدی مدینه فاضله‌ای را که می‌جسته در بوستان تصویر کرده است. جهانی که او در بوستان می‌جوید، عالم ایمان به خدا، نیکی و صفا، راستی و پاکی و روشنی و حقیقت است.بوستان به زبان‌های گوناگون دنیا برگردانیده شده است. سر ویلیام جونز[S. W. Jonse] و فربزفالکنر[F. Falconer] به انگلیسی و ک. هـ. گراف[K. H. Graff] آن را به آلمانی ترجمه کرده‌اند.سودی (د ح 1000ق/ ؟ م) و شمعی به ترکی و سروری (د 969 ق/ ؟ م) و تیکچندبهار به فارسی از جمله کسانی هستند که شروحی بر آن نوشته‌اند.شروحی نیز توسط غلامحسین یوسفی، محمد خزائلی و دیگران بر بوستان نوشته شده است. منقح‌ترین چاپ بوستان نسخه ویراسته غلامحسین یوسفی است.

 

ابوالقاسم رادفر