نوروز جشن طبیعت
اما نوروز اسمی است طبیعی و نامی که بر حسب ذات طبیعت بر چیزی گذاشته شود فینفسه مستلزم وجود سابقه تاریخی و یا ادبی خاصی نیست. نوروز هنگامی است که روزگار کهن زندگی را از سر میگیرد و زمانه و آنچه در اوست نو میشود. موجودات گیتی حیاتی ۱- شاهنامه، به کوشش دکتر محمد دبیرسیاقی (۶ جلد). ج ۱، تهران، ۱۳۳۵، ص ۲۴. ۲- محققان زمان پیامبر اریائی را قریب یک هزار و یک صد سال پیش از میلاد تخمین میزنند.
نامگذاری و علل پیدایش نوروز
۱۳
جدید مییابند و سال حقیقی دورهای از ادوار خویش را به پایان رسانیده وارد مرحلهای تازه میشود. از این جهات است که این روز به «نوروز» موسوم شده است. به همین ملاحظه نوروز بزرگداشت ذات زمان است و بیان دارنده حقیقت لایزال آن. در سوابق این سخن هم دیدیم که ابوریحان بیرونی در «التفهیم لاوائل صناعة التنجیم» پارسی مینویسد: نوروز نخستین روز است از فروردین ماه بدین جهت روز نو نام کردهاند زیرا پیشانی سال نو است.
بدینگونه نوروز قاعدتاً باید از اولین روز فروردین شروع شود و اول نوروز با دخول آفتاب در برج حمل یعنی نقطه اعتدال ربیعی مصادف است، ولی بنابر مقدماتی که پیش از این ذکر شد دیرگاهی نوروز در این نقطه ثابت نبود. در اواخر عهد سلسله ساسانی نوروز در تابستان بود و بتدریج تغییر مکان داده بود. در زمان خلافت المعتضد بالله در ۲۶ حمل و در ۴۶۷ هجری یعنی در عهد سلطنت ملکشاه در نیمه برج حوت و بقولی در ۱۳ حوت و در زمان تألیف کتاب آثارالباقیه عن القرون الخالیه ابوریحان در اوایل برج حمل بوده است، و به همین ترتیب در گردش و تغییر بود تا آنکه در سال ۴۶۷ هق و یا ۴۷۱ هق در زمان ملکشاه سلجوقی و به امر او تقویم ایرانی اصلاح شد و نوروز به طور اساسی به اول حمل بازگشت.۱ در سبب بزرگشمردن نوروز و علل ماندگاری آن در خاطرهها ایرانیان نکاتی را ذکر کردهاند:
۱-کیومرث که نخستین پادشاه باشد در روز نوروز از مادر زائیده ۱- دکتر صفا، ذبیح الله، گاهشماری و جشنهای ایران، شورای فرهنگ و هنر، تهران، صص ۷۱-۶۳ / اورنگ، مراد، جشنهای ایران باستان، درستی، ۱۳۳۵، صص ۴-۱ / دهخدا، علیاکبر، لفتنامه، ج ۱۴، دانشگاه تهران، پاییز ۱۳۷۳، ص ۲۰۱۸۲.