چغندر قند
زمان ورود بذر چغندر قند به ایران و آغاز کشت آن به درستی معلوم نیست. تا قبل از سال ۱۳۱۰ شمسی که کارخانههای قند در کشور تاسیس شد، چغندر قند به صورت صیفی کشت میشد و به مصرف غذای انسان و دام میرسید. از سال ۱۳۱۰ به بعد کشت چغندر قند رواج یافت. آب و هوای نواحی داخلی فلات ایران - بویژه مناطقی که کشت چغندر قند در اسفند و فروردین شروع میشود و زود خاتمه مییابد و بارندگی زودرسی در فصل پاییز ندارد - برای زراعت این محصول بسیار مساعد است. زراعت چغندر قند در بعضی از استانهای کشور مورد علاقه شدید کشاورزان است.
بر اساس آمار مندرج در سالنامه آماری سال ۱۳۵۹ کشور، سطح زیر کشت این محصول در سال ۱۳۵۶،بالغ بر ۱۴۰,۱۰۰ هکتار و میزان تولیدکل آن ۳,۶۱۲,۰۰۰ تن بوده است[2]. سطح زیر کشت چغندر در سال زراعی ۷۴-۷۳، (آبی) ۲۰۲,۶۹۳ هکتار و میزان تولید کل آن ۵,۵۲۱,۲۹۸ تن بوده است. از جمله مناطق چغندر خیز ایران استانهای خراسان، فارس، اصفهان، آذربایجان غربی، خوزستان و قزوین میباشد. استان خراسان با ۶۸,۹۱۰ هکتار (۳۴%) در سال زراعی ۷۴-۷۳ بالاترین رقم سطح زیر کشت کشور را به خود اختصاص داده و استانهای فارس، اصفهان و آذربایجان غربی هر کدام به ترتیب با ۷/۱۵%، ۲/۱۱%، %۵/۷ در رتبههای بعدی قرار دارند.
از کل میزان تولید کشور در سال 1373 تا 1374 استان خراسان با ۱,۸۷۲,۰۶۴ تن، بالاترین درصد تولید، یعنی %۹/۳۳ را به خود اختصاص داد و استانهای فارس، اصفهان، آذربایجان غربی و خوزستان هر کدام به ترتیب با تولیدی به میزان ۱۵%، ۹/۹%، %۱/۹ و %۷/۶ کل تولید کشور در رتبههای بعدی قرار گرفتند. متوسط عملکرد این محصول در این سال ۲۷,۲۴۰ کیلوگرم در هکتار بوده که بالاترین میزان آن، یعنی ۴۵,۱۷۸ کیلوگرم در هر هکتار به استان خوزستان اختصاص دارد.
نمودار شماره 1و 2