ایلات کهگیلویه
ايلات كهگيلويه، شش گروه ایلی از ایلات لر شيعه مذهب كه در استان كهگيلويه و بويراحمد* در جنوب خاك ايران و در ميان دو استان فارس و خوزستان زندگي ميكنند.
كهگيلويه از يك هزار سال پيش زيستگاه گروههاي كوچندة چادرنشين بوده است. در سدة 4ق/10م در ناحية كوهستاني فارس، كه بعداً كهگيلويه ناميده شد، 5 زمَه كُرد (كوچندة شبان) مسكن و چراگاه داشتند.1 از قديم تا اوايل دورة اسلامي، ناحية رِوِن كهگيلويه در ميانة شمال و شرق بهبهان ييلاق يا «تابستاننشين» طايفة شبانكارة فارس بوده است.2
3 گروه ايلي- قومي جاكي، آقاجري* و باوي*، يا بابويي از ديرباز در سرزمين كهگيلويه شناخته شده بودند و از آنها در متون جغرافيايي و تاريخي قديم ياد شده است. جاكيها از مهاجران لُر به اين سرزمين بودند كه به دو شاخة عمدة چاربنيچه، و ليراوي تقسيم ميشدند.3 چاربنيچه به 4 ايل بويراحمدي*، چَرام*، دشمنزياري* و نويي، و ليراوي به دو دسته ايلات ليراوي كوه و ليراوي دشت تقسيم ميشدند. ايلات ليراوي كوه شامل بَهْمئي*، تِيْبي* (طيبي)، شيرالي (شيرعالي) و يوسفي و ايلات ليراوي دشت، كه در صحراي بين بلوك زيدون و حيات داود زندگي ميكردند، شامل باوي و آقاجري بودند.4 امروزه فقط 6 ايل مستقل بويراحمدي، بهمئي، چرام، دشمنزياري، تيبي و باوي در اين استان ميزيند و بويراحمدي مهمترين و بزرگترين آنها به شمار ميرود.
مآخذ:
1. Le Strange , G., The Lands of The Eastern Caliphate. Cambridge: 1905, 266.
2. حسينيفسايي، حسن. فارسنامة ناصري. به كوشش منصور رستگارفسايي، تهران: 1367، اميركبير، 2/1473.
3. باور، محمود. كوه گيلويه و ايلات آن. گچساران: 1324؛ نيزنك: El2,V/822.
4. باور. همانجا، ص86-87.
علی بلوکباشی