پاپی
پاپي، نام یکی از ايلات بزرگ لر زبان منطقة بالاگريوة پيشكوه استان لرستان.
برخي نام پاپي را برگرفته از پاپا دينار (پاپا اينار = پاپا انار) و يا «پاپي مراد»، دو تن از اجداد كهن پاپيها ميدانند. در برخي منابع پاپي به معناي پيرو و خادم امامزاده شاهزاده احمد، در سرزمين پاپي آمده است.1
محل سكونت ايل پاپي به نام ايل، پاپي و از لحاظ تقسيمات كشوري به «بخش پاپي» معروف است و از توابع شهرستان خرمآباد استان لرستان محسوب ميشود.2 هستة اصلي تشكيلدهندة ايل را شماري تيره و طايفه از نسل حيدر ميدانند. پس از پاپي مراد ـ جد هفتم ايل ـ ايل بين فرزندان او هادي و مَناصر (ظاهراً محمدناصر) تقسيم شد. رهبري در بين پاپيها موروثي است و بين اين دو خانواده میگردد.3
تا قبل از قانون اصلاحات ارضي دو قشر «هُمْسا» (همسایه: رعیت و ايلياتي) و «خان» در ايل پاپي وجود داشت. خانها مالك زمينها و رعيتها جزيي از ابواب جمعي آنها به شمار ميرفتند.4
گروهي از پاپيها در روستا و شهر اسكان يافتهاند و گروهي ديگر هنوز كوچرو هستند. دهستانهاي بخشهاي مركزي، الوار گرمسيري و سردشت استان خوزستان و مناطق سورام، كشور، ليريايي و جاهای دیگری در استان لرستان، مهمترين مناطق قشلاقي و ييلاقي پاپيها به شمار ميروند.5
طبق سرشماري 1377ش جمعيت كوچندة پاپيها 5914 خانوار و 823 نفر بوده است.6
دامپروري و زراعت پيشة اصلي مردم پاپي است. زنان نيز به رنگرزي پشم و قاليبافي و مانند آنها ميپردازند و كار در معادن قير و سنگ نمك، زغال و گچ از مشاغل كنوني مردان پاپي است.7
پاپيها را برخي شيعة دوازده امامي و برخي ديگر شيعه و با گرايش به اهل حق ميدانند.8
مآخذ:
1- پاپي، مرادحسين. شناخت ايل پاپي. قم: 1378، ج 1، ص 266-267؛ ساكي، عليمحمد. جغرافياي تاريخي و تاريخ لرستان. خرمآباد: 1343، ص 197.
2- راولينسون، هنري. سفرنامه راولينسون. ترجمة سكندر اماناللهي بهاروند، تهران: 1362، ص 133.
3- اماناللهي، سكندر. كوچنشيني در ايران. تهران: 1360، ص 186-187.
4- فيلبرگ، اس. ج. ايل پاپي كوچنشينان غرب ايران. ترجمة اصغر كريمي، تهران: 1369، ص 81-83.
5- سرشماري اجتماعي اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي كل كشور. جمعيت عشايري دهستانها، تهران: 1378، ص 72-73، 75-76، 149-153.
6- سرشماري اجتماعي اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي كل كشور. تهران: 1378، ص 14.
7- فيلبرگ. همانجا؛ ساكي. همان. ص 197، 203.
8- فيلبرگ. همان. ص 255؛ راولينسون. همان. ص 133.
معصومه ابراهیمی