ایل زرزا
زرزا، از ايلات بزرگ كرد استان آذربايجان غربي.
ايل زرزا در برخي متون به صورت «زرزان» نيز آمده است.1 از وجه تسميه و خاستگاه آنها اطلاع چنداني در دست نيست.
ايل زرزا در نواحي اشنويه و اورميه و روستاهاي اطراف آن سكونت دارند. در گذشته اكثر مردم ايل زرزا كوچنده بودند لكن امروزه يكجانشين شدهاند و گروههايي از آنها براي چراي دامهايشان به مناطق سردسير و گرمسير اين سرزمين كوچ ميكنند. كوچندگان ايل زرزا بين دهستانهاي شهرستانهاي اشنويه و نقدة استان آذربايجان غربي ييلاق و قشلاق ميكنند.2
ايل زرزا از 2 طايفة اصلي فتح علي خاني و عبدالله خاني و 5 طايفة جنبي پيوسته به ايل تشكيل شده است. هر يك از طوايف به تيرهها و شاخههاي كوچكتر نيز تقسيم ميشود. طايفة عبداللهخاني از طوايف مهم زرزاست و همة خوانين ايل از اين طايفه برخاستهاند.3 ساختار ايلي به صورت ايل، طايفه، تيره، مال (يا خانوار) است. سرپرست ايل را خان بر عهده دارد. رياست ايل را تا 1366ش سليمان خان زرزا از طايفة عبداللهخاني بر عهده داشت.4
از شمار جمعيت كل ايل زرزا اطلاعي در دست نيست. شمار كوچندگان اين ايل را در 1377ش 335 خانوار و 2956 نفر تخمين زدهاند.5
زمينهاي حاصلخيز و آب و هواي مناسب و چراگاههاي فراوان موجب شده است كه اقتصاد مبتني بر دامداري و كشاورزي ايل رونق بسياري بيابد. زنان نيز براي كمك به اقتصاد خانواده به بافتن جاجيم و فرش و قالي و ... ميپردازند.6 مردم ايل زرزا سني شافعي مذهبند.7
مآخذ:
1- مردوخ كردستاني، شيخ محمد. تاريخ كرد و كردستان يا تاريخ مردوخ. سنندج: 1351، ص 94.
2- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، جمعيت عشايري دهستانها. تهران: 1378، ص 21-30؛ ايرانشهر، نشرية شمارة 22 كميسيون ملي يونسكو در ايران. تهران: 1342، ج 1/121.
3- اسكندرينيا، ابراهيم. ساختار سازمان ايلات و شيوة معيشت عشاير آذربايجان غربي. بندرانزلي: 1366، ص 411-412، 416-418.
4- اسكندرينيا، ابراهيم. همان. ص 33، 411-412.
5- سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص
6- مجيدزاده، يوسف. «ايل زرزا»، هنر و مردم. ش 8، خرداد 1342، ص 17-18.
7- ايرانشهر. همانجا.
معصومه ابراهیمی