ایل مامش
مامش، از ايلات كرد سنّی مذهب استان آذربايجان غربي.
درگذشته ايل مامش به همراه ايل بلباس و چند ايل ديگر اتحادية بزرگي را تشكيل داده بودند كه بعدها اين اتحاديه از هم پاشيد.1
منطقة استقرار مامشها در شرق لاوين وجلگههاي اطراف پيرانشهر، نَقَده و اُشْنَويه قرار دارد. گروهي از مامشها، كه مامش رشكه ( مامش سياه) خوانده ميشوند در چندين روستاي عراق بر كنارة رود ژارآوا سكونت دارند. در گذشته تمام ايل مامش كوچنده بودند، لكن امروزه اكثراً يكجانشين شدهاند3 گروههايي از مامشها براي چراي دامهايشان بين دهستانهاي شهرستانهاي اورميه، اشنويه، بوكان، سردشت، مهاباد، مياندوآب و نقده در استان آذربايجان غربي ييلاق و قشلاق ميكنند.4
ايل مامش از 8 طايفه و چندين تيره تشكيل شده است. هر تيره نيز به واحدهاي كوچكتر اوبه يا بلوك و او يا مال نيز تقسيم ميشود. برخي از مهمترين طوايف ايل مامش عبارتند از: قادري، اميرعشايري، خلآقايي، پاشايي.5 اكثر رؤسا و سران ايل از طايفة مهم اميرعشايري برميخاستهاند.6 رئيس ايل تا 1341ش عليآقا امير عشاير بوده است.
شمار كوچندگان اين ايل را در 1377ش 783 خانوار و 6757 نفر تخمين زدهاند.7 كشاورزي و دامداري در ايل مامش به جهت آب و هواي مناسب منطقه و زمينهاي كشاورزي مرغوب وچراگاههاي فراوان از رونق بسياري برخوردار است.8 مامشها سني شافعي مذهب هستند.9
مآخذ:
1. ادموندز، سيسيل جي. تركها، كردها، عربها. ترجمة ابراهيم يونسي، تهران: 1367، ص 241-242.
2. همو، 242.
3. اسكندرينيا، ابراهيم. ساختار سازمان ايلات و شيوة معيشت عشاير آذريايجانغربي. بندرانزلي: 1366، ص 34، 403.
4. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377ش، جمعيت عشايري دهستانها. تهران: 1378، ص 21-30.
5. اسكندرينيا. همان. ص 33، 403، 405-406.
6. هنر و مردم. ش7، ص 22.
7. سرشماري اجتماعي، اقتصادي عشاير كوچنده 1377، نتايج تفصيلي. تهران: 1378، ص 20.
8. اسكندرينيا. همان. 403.
9. هنر و مردم. ش7، ص23-24.
معصومه ابراهیمی