قوم هزاره
هزاره، از گروههاي قومي پراكنده در افغانستان، ايران و پاكستان.
برخي هزارهها را اصلاً هند و ايراني و سكونتگاه اولية آنها را در نواحي اطراف هندوكش، و برخی دیگر از گروههاي تركي- مغولي دانستهاند. يك گروه خويشاوند از آنها هزار سواره نظام سپاه مغول را تشكيل ميداد، از اينرو مغولها اين گروه خويشاوند را «مينگ» (به مغولي يعني هزار) ميناميدند. بعدها مغولهاي هندوكش معادل فارسي آن يعني هزار را براي ناميدن اين گروه قومي به كار بردند.
سكونتگاه اصلي هزارهها، در افغانستان هزارهجات ناميده ميشود. هزارهجات در مركز افغانستان قرار دارد و از شمال به قندهار، از غرب به غزنه و كوههاي دايكُندي و نواحي كوهستاني هندوكش و بَغَلان میپیوندد.
در 1891- 1892م هزارههاي افغانستان عليه حكومت افغانستان شورش كردند و سرانجام پس از دو سال سركوب شدند و آنها را از سرزمينشان بیرون کردند و به مشهد، در ايران و كويتهة در پاكستان تاراندند. در ایران هزارهها را بربري مینامند.
هزارهها به چند گروه تايمني (تيمني)ها در مناطق غرب و شرقِ هزارهجات، بربريهاي ساكن در ايران و گروههايي از ايماقها و مغولهاي ناحية غور افغانستان تقسيم ميشوند.
از جمعيت هزارهها اصلاع دقیقی در دست نيست. آمارهاي غير كارشناسانة موجود شمار جمعيت آنها را بيش از 1 ميليون نفر تخمين زده است. هزارهها شيعة اثنيعشري هستند. و به «هزارگي» كه شاخهاي از زبانهاي هند و ايراني و آمیخته به واژههای مغولي است، صحبت ميكنند. فارسي دري نيز زبان رسمي آنهاست.
هزارهها به جهت از دست دادن مراتع و زمينهاي كشاورزيشان فقير و تنگدستند و غالباً با دامپروري، كشت گندم و جو و كارگري زندگي میگذرانند.
تلخيص از مقالة «Hazaras» تأليف Robert, L. canfield در
Muslim peoples, ed, Richard v. Weeks, U.S.A, 1984, vol, 1, pp 327-332.
معصومه ابراهیمی