رُباب
رُباب، سازي از خانوادهي سازهاي زه صدا*ي مضرابي كه در محدودهي ايران در مناطقي از بلوچستان رايج است.
اين ساز از يك كاسة طنيني دوقسمتيِ بلندِ متصل به هم، دستهاي كوتاه، سرپنجه و تاج، تعدادي گوشتي، وتر و حدود 5 دستان، خوك و سيمگير تشكيل شده است و آن را با مضراب مينوازند. رباب دو گروه وتر دارد، گروه اول داراي 6 وتر اصلي زهي يا سيمي كه روي آنها مضراب نواخته ميشود و گروه دوم داراي 12 وتر زعييا و اخوان فلزي كه روي آنها مضراب نواخته ميشود و در اثر ارتعاش وترهاي اصلي به صدا درميآيند.
روي دهانهي قسمت پائيني كاسة طنيني را پوست و قسمت بالايي را بك صفحة چوبي پوشانده است. رباب را با مضراب از جنس شاخ، چوب يا نايلون مينوازند. در منطقهي سراوران بلوچستان، رباب از جملة مهمترين سازهايي است.
كه در حلقهي ذكر دراويش نقشبندية صاحبان به كار ميرود. در مناطق شمالي بلوچستان و سيستان از رباب در مجالس عروسي، شادماني و نيز محافل اُنس استفاده ميكنند.
مآخذ:
اطلاعات اين مدخل از طريق كارميداني بدست آمده است.
مشروح اين اطلاعات در جلد اول دايرهالمعارف سازهاي ايران. محمدرضا درويش منعكس است.
محمدرضا درویشی
رُباب، سازي از خانوادة سازهاي زهصدا*ي مضرابي كه در محدودة ايران در مناطقي از بلوچستان و نيز سيستان رايج است.
اين ساز متشكل از يك كاسة طنينيِ دو قسمتيِ بلندِ متصل به هم، دستهاي كوتاه، سرپنجه و تاج، تعدادي گوشي، تعدادي وتر و حدود 5 دستان، خرك و سيمگير است كه با مضراب نواخته ميشود. رباب داراي دو گروه وتر است، گروه اول وترهاي اصلي به تعداد 6 عدد كه روي آنها مضراب نواخته ميشود و گروه دوم وترهاي فرعي يا واخوانها به تعداد حدود 12 عدد كه روي آنها مضراب نواخته نميشود و از ارتعاش وترهاي اصلي به صدا در ميآيند. روي دهانة قسمت پائيني كاسة طنيني با پوست و قسمت بالايي آن توسط صفحة چوبي پوشانده شده است. رباب را با مضرابي از جنس شاخ، چوب يا نايلون مينوازند. در منطقهي سراوان بلوچستان رباب از جمله مهمترين سازهايي است كه در حلقة ذكر دراويش نقشبندية صاحبان به كار ميرود. اما در مناطق شمالي بلوچستان و نيز سيستان از رباب در مجالس عروسي، شادماني و نيز محافل اُنس استفاده ميكنند. جنس وترهاي اصلي رباب زه يا سيمهاي نايلوني و جنس وترهاي واخوان فلزي است.
مآخذ:
- پژوهشهاي ميداني مؤلف. شرح كاملتر را نك: درويشي، محمدرضا. دايرةالمعارف سازهاي ايران. ج 1.
محمدرضا درویشی