موسیقی لرستان
در سرزمين لرستان قرنهاست كه سه فرهنگ لُري، لَكي و بختياري در كنار هم زندگي ميكنند. اين سه فرهنگ در حوزههاي مختلفي بر هم اثر گذاشته و در عين همبستگي تاريخي و فرهنگي، هر كدام ويژگيهاي مستقل فرهنگي خويش را نيز حفظ كردهاند. موسيقي لرستان را ميتوان در سه بخش يا سه دورة مختلف طبقهبندي كرد كه شامل ادوار سه گانة قديم، ميانه و جديد است. از نگاهي ديگر اين موسيقي را ميتوان به اجمال در انواع زير خلاصه نمود: موسيقي كار، موسيقي سور، موسيقي سوگ، موسيقي آئيني يارسان، شاهنامهخواني، نظاميخواني و... . هوره از نمونههاي بديع آوازهاي باستاني ايران و مور يكي از انواع هوره كه مخصوص سوگ است و ساريخاني كه آوازي براي مراسم سوگ است از ديگر نمونههاي موسيقي اين ناحيه است. موسيقيهاي لري و لكي با وجود داشتن اختلافات قابل توجه، وجوه مشتركي نيز دارند. تفاوت ميان موسيقيهاي لري ولكي هم در ويژگيهاي نغمگي، هم در مضمون اشعار و هم در گويش و زبان نهفته است. اين تفاوتها در آوازهاي مويه كاملاً آشكار است.
ترانهها، آواز علي دوستي و موسيقيهاي رقص هر كدام بخشهايي از موسيقي اين ناحيه است. ترانهها غالباً به همراهي كمانچه* و تمبك* (در قديم دايره*) اجرا ميشوند و موسيقي رقصها توسط سرنا* و دهل* نواخته ميشوند. سنگين سَما، سهپا، دوپا، اوشاري (عشايري، شانَه شكي)، چپي، اوراماني، خان اميري و هَلپَركه از جمله مقامهاي مربوط به رقصها و بازيها است.
سازهاي متداول در اين ناحيه شامل سرنا*، دهل*، كمانچه*، تمبك*، دايره*، ني* و تنبور* است.
مآخذ:
اطلاعات اين مدخل از طريق منابع زير تأمين شده است:
- كار ميداني
- دايرةالمعارف سازهاي ايران. جلد اول و دوم، محمدرضا درويشي. ماهور.
ـ آيينه و آواز. محمدرضا درويشي. حوزه هنري، مركز موسيقي..
ـ هفت اورنگ. محمدرضا درويشي. حوزة هنري، مركز موسيقي.
- موسيقي لرستان (برشور آلبوم موسيقي لرستان). حميدرضا اردلان، انجمن موسيقي ايران.
محمدرضا درویشی