اسفزاری

اسفزاري، (د. دهة نخست سدة 6 ق) ابوحاتم مظفر بن اسماعيل، طبيعي‌دان و رياضي‌دان ايراني.

اهل اَسْفِزار (امروزه از توابع هرات). به گفتة قطب الدين شيرازي در نهاية الافكار، اسفزاري در كنار عمرخيام و چند تن ديگر، به فرمان ملكشاه سلجوقي و وزيرش خواجه نظام الملك از 467ق براي رصد اعتدال بهاري (پيدا كردن لحظة تحويل سال شمسي) و اصلاح تقويم رايج ايران به كار مشغول شد كه در 485ق با كشته شدن سلطان و وزير ناتمام ماند. وي دست كم تا 506ق با خيام ارتباط داشت و اندكي پس از اين سال درگذشت. ^1و2و4

مهم‌ترين اثر وي رسالة فارسي آثار علوي ، دربارة پديده‌هاي جوي و برخي مسائل اقليم شناسي و زمين شناسي است كه پيش از 500ق تأليف شده است. ^{1 و 2}

اين رساله چه از جنبة علمي و چه از لحاظ تاريخ زبان فارسي، اهميتي ويژه دارد. مثلاً وي دست كم 450 سال پيش از الاوس ماگنوس، اسقف اعظم اوپسالا، كه كاشف بلورهاي منظم برف شناخته مي‌شود به اين مسئله اشاره كرده است. ^1تا3

مآخذ:

1.     كرامتي، يونس. هواشناخت. تهران: 1381.

2.     همو. «آثار دانشمندان ايراني دربارة آثار علوي و تأثير نظريات طبيعي‌دانان يوناني بر آنها»، تاريخ علم و نقش دانشمندان ايراني. تهران: 1378، ص 243-267.

3.     اسفزاري، مظفر. آثار علوي. به كوشش محمد تقي مدرس رضوي، تهران: 1356، بويژه ص12-13.

4.     نظامي عروضي. چهار مقاله. به كوشش محمد قزويني، ليدن، 1327ق/1909م.

یونس کرامتی