دهل
دهل، سازی از خانواده سازهای پوست صدا*ی دوطرفه که در بیشتر نواحی ایران به شکلها و اندازههای گوناگون رایج است.
این ساز در ایران با نامهایی چون دُهُل، دِهِل، دهیل، دُل، دَول، تیمبوک، جوده، گَپ دهل، دهلک، دهلک نل، دَمام* و غیره ... شناخته میشود. تمام انواع دهل را از یک استوانهی چوبی، گاهی فلزی که بر دوسر آن پوست کشیدهاند میسازند. پوستها از طریق در طوقه با یک رشته طناب به بدنه متصل میشوند.
دهل را در نواحی مختلف ایران به شیوههای گوناگون میگذارند. گاه با دو چوب یا معمولاً ساز همراهی کنندهی سرنا و طرنا میباشد، در این حال در برخی از نمونهها، این ساز با سازهای دیگری به جز سرنا میباشد. موارد استفاده از دهل نیز بسیار متنوع است. در بسیاری موارد از این ساز در مجالس عروسی بود بویژه عروسیهای ایلات و عشایر استفاده میشود. در حیت حال برخی از نمونههای دهل کاربردهای دیگری جز مراسم عروسی دارند؛ از این جمله است دمام بوشهر که در مراسم عزاداری نواخته میشود و یا نمونههیی از دهل که در آیینهای زار، نوبان، لیوا و ... در هرمزگان مورد استفاده قرار میگیرند[۱][۲].