پرش به محتوا

سازهای زه صدا

از ویکی ایران
نسخهٔ تاریخ ‏۱۷ دسامبر ۲۰۲۴، ساعت ۱۶:۳۱ توسط Samei (بحث | مشارکت‌ها)

زه‌صداها یا كودوفون‌ها گروهی از سازها هستند كه در آن‌ها صدا از طریق ارتعاش زه یا سیم حاصل می‌شود. زه‌صداها را می‌توان به گروه‌های مختلفی تقسیم كرد مانند زه‌صداهای آرشه‌ای یا زه‌صداهای مضرابی (زخمه‌ای). زه‌صداهای مضرابی خود می‌توانند به دو گروه مقیّدات و مطلقات تقسیم شوند. مقیّدات سازهایی هستند كه امكان اخذ صداهای مختلف بر روی یك وتر از طریق گرفتن نقاط مختلف سیم یا كوتاه و بلند كردن طول فعال وتر توسط انگشت‌ها وجود دارد. سازهای تار*، سه‌تار*، دوتار*، تنبور* و رُباب* از این زمره‌اند.

مطلقات سازهایی هستند كه در آن‌ها از هر وتر فقط می‌توان یك صدا اخذ نمود. در این سازها بر روی وترها انگشت گذاری نمی‌شود و طول فعال وتر با انگشت‌ها كوتاه و بلند نمی‌شود. سنتور* و قانون* از این جمله است. مطلقات هم چنین از نظر نحوة به صدا در آوردن سیم‌ها می‌توانند به دو گروه چكشی و زخمه‌ای تقسیم شوند. سنتور* از گروه چكشی و قانون* از گروه مضرابی است. سازهای آرشه‌ای رایج در ایران جملگی از گروه مقیّدات هستند و در ایران ساز آرشه‌ای مطلق وجود ندارد[۱][۲][۳]

مآخذ

  1. رده‌بندی سازهای جهان. كورت زاكس، هورن بوستل.
  2. کارمیدانی
  3. درویشی، محمدرضا. دایرةالمعارف سازهای ایران. جلد اول، تهران: ماهور.