قوپوز

سازی زه صدا^* از خانواده سازهای زه صدای مضرابی که ظاهراً از اجداد سازی است که امروزه در آذربایجان و بعضی مناطق ترک زبان ساز (ساز عاشیقی)^* نامیده می‌شود و آن را عاشیق‌ها می‌نوازند. امروزه قوپوز کمتر در آذربایجان به‌کار می‌رود.

ب: سازی خودصدا از گروه سازهای خودصدای زبانه‌دار است. این ساز همان زنبورک است که در گذشته در اغلب نواحی ایران متداول بود.

قوپوز که در محاوره مردم ترکمن قاووز تلفظ می‌شود از جمله خودصداهایی است که زنان و دختران ترکمن به صورت انفرادی یا گروهی آن را می‌نوازند. این ساز متشکل از قابی کلیدمانند از جنس فلز است که در وسط آن تیغه یا زبانه‌ای باریک از جنس فلز نصب شده است.

برای نواختن قوپوز، قاب آن در میان دندان‌های جلو قرار می‌گیرد و با دست زبانه آن به صدا در می‌آید. این ساز جز در ترکمن صحرا در سایر نواحی ایران در حال فراموشی است.

نیز نگاه کنید به

• سازهای زه صدا
• ساز عاشیقی

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

محمدرضا درویشی