موسیقی بوشهر
ناحیه بوشهر از دیرباز رهگذر و محل سكونت اقوام و نژادهای مختلف بوده است. به جز ساكنان بومی، تعداد قابل توجهی از ساكنین این ناحیه بازماندگان مهاجرین آفریقایی هستند كه در گذشته به عنوان برده به این ناحیه آورده شدهاند. با ورود فرهنگ آفریقایی به این ناحیه، بخشی از فرهنگ و موسیقی بوشهر از آن متأثر شده است. این تأثیر در تعدادی از ترانهها، یَزلهها، نِمیهها (آوازهای كار)، مراسم سنج و دمام و چند نمونه دیگر نمایان است. موسیقی این ناحیه را میتوان در یك تقسیمبندی كلّی به دو بخش موسیقی مذهبی و غیرمذهبی تقسیم كرد.
موسیقی مذهبی
به دلیل اهمیت آئینهای عزاداری محّرم در بوشهر و فراوانی، تنوع و گستردگی آوازهای مربوط به آن میتوان ادعا كرد كه بخش مهمی از موسیقی بوشهر آوازهای مربوط به مراسم عزاداری محرم است. این بخش را میتوان متشكّلترین بخش موسیقی بوشهر به حساب آورد. مراسم عزاداری محرم با اجرای گروهی متشكل از دمامها، سنجها و بوقی آغاز میشود و با ذكر، وعظ و خطابه، مصیبت، سینهزنی و نوحهخوانی ادامه مییابد. سایر نمونههای موسیقی مذهبی بوشهر عبارتاند: بیت عزا، مناجات، چاووشی، عزای زنانه، دُمدُم سهری و... .
موسیقی غیرمذهبی
این نوع موسیقی نیز در انواع مختلف و هر كدام مربوط به یك رسم یا آئین در سرتاسر ناحیه بوشهر جریان دارد. شَروه از نمونههای بسیار مهم در این رابطه است. شَروه توسط تكخوان اجرا میشود و اشعار آن غالباً متعلق به نایز و مفتون است. شَروه كه در شیوههای مختلف خوانده میشود در واقع یك آواز بنیادی در ناحیه بوشهر تلقی میشود. آواز بیدگونی، شاهنامهخوانی (جنگنامه)، مولودخوانی، ترانهها، یَزله، خیامخوانی، نِمیهها (آوازهای كار)، لالایی، نمونههای سازیِ موسیقی (مولودی، حاجیونی، چوپیچهاردستماله، له، چوپی بوشهری، شَكی، آهنگهای رقص و بازی و آوازهای اهل هوا (زار، مشایخ، لیوا) از دیگر نمونههای موسیقی بوشهر محسوب میشود.
سازهای متداول در ناحیه بوشهر شامل: انواع دمام*، سنح*، بوق*شاخی، نیانبان*، نیجفتی*، نی*، دایره*، دهلهای شیخ فرج و در حد محدودی سرنا* و نقاره* است[۱][۲][۳]