موسیقی خوزستان
شهرها و بنادر خوزستان را میتوان از نظر فرهنگ و پیشینه تاریخی به چند گروه تقسیم کرد: نخست شهرهای باستانی خوزستان با فرهنگی کهن و آداب و رسومی غنی مانند شوشتر، دزفول و شوش. دوم شهرهای نسبتاً نوبنیاد که پیشینه تاریخی زیادی ندارند و حاصل گسترش صنعت نفت در این منطقهاند، مانند اهواز، آبادان، خرمشهر و ماهشهر. در شهرها و روستاهای گروه دوم البته از دیرباز طوایفی از اعراب و گروههایی از مهاجرین آفریقایی زندگی میکنند که موسیقی و آداب و رسوم مخصوص به خود دارند. سوم شهرهایی چون اندیمشک و مسجد سلیمان که بیشتر فرهنگ بختیاری در آنها جاری است. موسیقی شوشتر و دزفول را میتوان در محدوده معینی با ردیف دستگاهی موسیقی ایران مقایسه کرد. به مجموعه آوازها، گوشهها و تصنیفهایی که در مقامهای مختلف در شوشتر اجرا میشود «شوشتری دستگاه» میگویند. موسیقی بختیاری نیز در حد محدودی در شوشتر و دزفول رایج است.
در اهواز، آبادان، خرمشهر و اروندکنار از دیرباز طوایفی از اعراب ساکن بودهاند که موسیقی آنها همان موسیقی سنّتی عرب است. در خرمشهر، اروندکنار و آبادان آئینهای زار و مشایخ که جنبه موسیقی درمانی دارند نیز متداول است. کولیهای عرب زبان این منطقه نیز در اجرا و نقل و انتقال موسیقی سنّتی عرب نقش بسزایی داشتهاند.
موسیقیِ هر سه حوزه یاد شده انواع مختلف دارد. موسیقی اصلی شوشتر و دزفول (شوشتری دستگاه) با آواز، تار*، و همراهی تمبک* اجرا میشود. موسیقی اهواز، آبادان و خرمشهر ـ به جز موسیقی عرب و کولیها ـ اصالت ندارد و آمیختهای جدید از فرهنگهای مختلف است. موسیقی عربها و کولیها با سازهایی مانند رَباب، کاسوره، تمبک*، تمپو و آواز اجرا میشود. در اندیمشک و مسجد سلیمان موسیقی بختیاری با کرنا*، سرنا*، دهل*، نی* و آواز به اجرا در میآید. در هر سه حوزه یاد شده میتوان نمونههایی از لالایی، آوازهای کار و مرثیهها را یافت که بنا به ضرورت در مجالس مختلف اجرا میشوند[۱][۲][۳].
نیز نگاه کنید به
نی
کرنا
مآخذ
اطلاعات این مدخل از طریق منابع زیر تأمین شده است:
-
-
-
محمدرضا درویشی