موسیقی لرستان

در سرزمین لرستان قرن‌هاست که سه فرهنگ لُری، لَکی و بختیاری در کنار هم زندگی می‌کنند. این سه فرهنگ در حوزه‌های مختلفی بر هم اثر گذاشته و در عین همبستگی تاریخی و فرهنگی، هر کدام ویژگی‌های مستقل فرهنگی خویش را نیز حفظ کرده‌اند. موسیقی لرستان را می‌توان در سه بخش یا سه دوره مختلف طبقه‌بندی کرد که شامل ادوار سه گانه قدیم، میانه و جدید است. از نگاهی دیگر این موسیقی را می‌توان به اجمال در انواع زیر خلاصه نمود: موسیقی کار، موسیقی سور، موسیقی سوگ، موسیقی آئینی یارسان، شاهنامه‌خوانی، نظامی‌خوانی و... . هوره از نمونه‌های بدیع آوازهای باستانی ایران و مور یکی از انواع هوره که مخصوص سوگ است و ساریخانی که آوازی برای مراسم سوگ است از دیگر نمونه‌های موسیقی این ناحیه است. موسیقی‌های لری و لکی با وجود داشتن اختلافات قابل توجه، وجوه مشترکی نیز دارند. تفاوت میان موسیقی‌های لری ولکی هم در ویژگی‌های نغمگی، هم در مضمون اشعار و هم در گویش و زبان نهفته است. این تفاوت‌ها در آوازهای مویه کاملاً آشکار است.

ترانه‌ها، آواز علی دوستی و موسیقی‌های رقص هر کدام بخش‌هایی از موسیقی این ناحیه است. ترانه‌ها غالباً به همراهی کمانچه^* و تمبک^* (در قدیم دایره^*) اجرا می‌شوند و موسیقی رقص‌ها توسط سُرنا^* و دهل^* نواخته می‌شوند. سنگین سَما، سه‌پا، دوپا، اوشاری (عشایری، شانَه شکی)، چپی، اورامانی، خان امیری و هَل‌پَرکه از جمله مقام‌های مربوط به رقص‌ها و بازی‌ها است.

سازهای متداول در این ناحیه شامل سُرنا^*، دهل^*، کمانچه^*، تمبک^*، دایره^*، نی^* و تنبور^* است.

نیز نگاه کنید به

• سُرنا
• دایره
• نی
• تنبور
  

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

محمدرضا درویشی