آیت الله

آیَتُ‌الله، یا آیه الله (نشانه خداوند) عالی‌ترین عنوان برای فقیهان و مراجع بزرگ شیعه. این عنوان، نخست به‌طور خاص برای علامه حلی (وفات 676 ق) به‌كار رفت و تا قرن‌ها در متون شیعه، مختص او بود و كمتر برای دیگران به كار می‌رفت. از اوایل سده 14 ق / 20 م عنوان آیت‌الله برای مراجع قدر اول شیعه رفته رفته به‌كار رفت. سید مهدی بحرالعلوم، سپس شیخ مرتضی انصاری، شیخ حسین نجف و سید محمدحسن شیرازی و سرانجام در عصر مشروطیت آخوند ملاكاظم خراسانی، حاج میرزا حسین میرزا خلیل، شیخ عبدالله مازندرانی و مجتهدان بزرگ دیگر آیت‌الله خوانده شدند. پیش از آن همه مراجع حجت‌الاسلام خوانده می‌شدند، پس از تشكیل حوزه علمیه قم توسط مرحوم شیخ عبدالكریم حائری و مركزیت‌یافتن آن (1340 ق / 1922 م) شماری از فقهای بزرگ كه در آن گرد آمدند، همه آیت‌الله لقب یافتند؛ لذا اكنون معدودی از برجسته‌ترین فقهایی كه در مقام مرجعیت قرار می‌گیرند، آیت‌الله العظمی نامیده می‌شوند.

منبع اصلی

موسوی، محمدعلی(1374). «آیت‌الله». دایره المعارف بزرگ اسلامی، جلد2، ص.260.

نویسنده مقاله

تلخیص‌کننده: سیدحسن امین