دیوان مظالم

دیوان مظالم، دادگاه رسیدگی به شكایات مردمان از عمال دولت.

دیوانی بود مسئول رسیدگی به اعمال ظالمانه حكام، امرا و رجال بزرگ دولت كه شخص پادشاه مسئولیت آن را بر عهده دارد. اولین كسانی كه این دیوان را برقرار كردند، خلفای عباسی بودند و تا زمان مقتدر عباسی، شخص خلیفه به آن دیوان رسیدگی می‌كرد. در تاریخ اسلام، برای حل مرافعات و اختلافاتی كه قضات از حل آن‌ها باز می‌ماندند و یا مدعیان، قضاوت آن‌ها را قبول نداشتند، هیأتی در نظر گرفته شده بود كه بر حكام ولایات، نظارت كرده و در حكم آن‌ها، دخالت می‌كرد؛ این دادگاه به دادگاه اداری امروز شباهت دارد و تاریخچه و اساس تشكیل آن به جنگی كه خالد بن الولید در آن، عده‌ای از مردان بنی‌ جَذیمه را پس از تسلیم به قتل رسانید و علی بن ابیطالب(ع) از سوی پیامبر اسلام(ص) مأمور پرداخت دیه مقتولین شدند، بر می‌گردد. این دادگاه، مسئول رسیدگی به تجاوز حكام بر رعایا، شكایت از مأمورین حقوق و اجرت، مراقبت از مأمورین وصول مالیات‌ها و استرداد اموال غصب شده از سوی حكام به صاحبان آن‌ها و نیز نظارت بر اجرای احكام است.