تلویزیون

تلویزیون، ریشه آن واژه فرانسوی tēlēvision است و از کلمه یونانی tēle به معنای دور و کلمه لاتین "visio" به معنای بینایی گرفته شده است؛ بنابراین، تلویزیون به معنای «دیدن از راه دور» است. ابزاری ارتباطی که جنبه خبری، تفریحی، فرهنگی، آموزشی، و تبلیغاتی دارد و امتیاز مهم آن ارائه مستقیم  صحنه حوادث و وقایع است.

پیشینه تلویزیون در ایران به 1337 باز می‌گردد که ماده واحدی با چهار تبصره به تصویب مجلس شورای ملی رسید و طی آن به دولت اجازه داده شد یک دستگاه فرستنده تلویزیون و کلیه لوازم آن را برای نصب و استفاده در تهران وارد کند و تا پنج سال از پرداخت کلیه حقوق و عوارض گمرکی معاف باشد. بدین ترتیب تلویزیون ایران با سرمایه بخش خصوصی (حبیب‌الله ثابت) در 11 مهر 1337 رسماً کار خود را با پخش برنامه‌های روزانه از ساعت 6 الی 10 شب آغاز کرد. پس از پنج سال، تلویزیون ایران به صورت شرکت سهامی درآمد، و در 1340 مرکز آبادان و فرستنده تقویتی اهواز نیز راه‌اندازی شد. در اردیبهشت 1343 با همکاری یک گروه فرانسوی طرح تأسیس مرکز فرستنده بزرگ تهران، تلویزیون آبادان، فرستنده اهواز، مرکز تلویزیون رشت و رله دزفول به دولت ارائه و مورد تصویب قرار گرفت. در آبان 1345 تلویزیون کار آزمایشی خود را با پخش مراسمی از ورزشگاه امجدیه آغاز و در 9 اسفند همان سال تلویزیون ملی ایران به طور رسمی گشایش یافت. به موجب لایحه دولت مبنی بر تشکیل سازمان تلویزیون ملی ایران، این سازمان وابسته به وزارت اطلاعات و طبق اصول بازرگانی اداره می‌شد. در 1347، این سازمان، نخستین مراکز شهرستانی خود را در ارومیه و بندر عباس و در سال‌های بعد در فارس، گیلان، مازندران، کرمانشاه، آبادان، اهواز، و تبریز افتتاح کرد. در آبان 1348، تلویزیون ملی ایران به شبکه تلویزیونی جهانی راه یافت و در همان زمان زیربنای شبکه مخابراتی ماکروویو در ایران رو به تکامل گذاشت. پس از بررسی‌های به عمل آمده مشخص شد که برای رسیدن به هدف‌های دو سازمان ـ رادیو^* از یک سو و تلویزیون از سوی دیگر ـ و بهره‌گیری بیشتر از منابع مادی و نیروی انسانی، پیوستن این دوسازمان به یکدیگر ضروری است؛ لذا قانون تشکیل سازمان رادیو ـ تلویزیون ملی ایران در تیر 1350 به تصویب رسید. این سازمان به شیوه غیرمتمرکز و به صورت واحدهای مستقل و در عین حال به هم پیوسته اداره می‌شد. (4: 457- 459).

سیمای جمهوری اسلامی ایران. تولید و پخش برنامه‌های تلویزیونی در سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی رشد چشمگیری داشته است. در 1357 دو شبکه تلویزیونی اول و دوم در تهران فعالیت داشتند و پانزده مرکز تلویزیونی نیز در شهرستان‌ها فعال بودند. اکنون چهار شبکه سراسری در کنار یک شبکه استانی (شبکه تهران) مشغول تولید و پخش برنامه‌اند و در همه مراکز استان‌ها و چند شهرستان مراکز تلویزیونی فعالیت دارند. سیمای جمهوری اسلامی ایران دارای شبکه‌های زیر است:

1. شبکه اول سیما، با رویکرد عمومی و پاسخگویی به نیاز عموم مردم؛ 2. شبکه دوم سیما، با رویکرد علمی ، فرهنگی؛ 3. شبکه سوم سیما، ویژه قشر جوان جامعه با تأکید بر ورزش؛ 4. شبکه چهارم سیما، ویژه فرهیختگان جامعه؛ 5. شبکه تهران، ویژه شهروندان و مسائل ویژه استان تهران؛ 6. شبکه جام جم، ویژه ایرانیان و فارسی زبانان خارج از کشور؛ 7. شبکه پیام، ویژه اطلاع‌رسانی (4: 464- 465)؛ 8. شبکه سحر، با هدف اطلاعاتی و آموزشی برای مسلمانان خارج از کشور و به زبان‌های عربی ـ کردی ـ آذری ـ انگلیسی و بوسنیایی پخش می‌شود.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

کوهیار دوالو