جامی

جامی، اهل سنت و حنفی مذهب بود. وی از سال‌های اغاز تحصیلش در سمرقند به تصوف گرایید. در این دوره با تعلیمات نقشبندیه اشنا شد و پس از بازگشت به هرات، سعدالدین کاشغری را به عنوان مرشد خویش برگزید، و پس از مرگ کاشغری، جامی با خواجه عبیدالله احرار، اشنایی و قرابت یافت که بعدها از نظر فکری هم بسیار از او تأثیر پذیرفت. مجموعه اثار جامی نشان می‌دهد که وی روش سلوک در طریقت نقشبندیه را پیوسته تأیید و تبلیغ می‌کرده، و رساله‌ای هم درباره سلسله انتساب نقشبندیه نوشته است. جامی به عنوان یکی از بزرگ‌ترین شارحان تصوف به ویژه تصوف ابن‌عربی، اثار بسیاری در زمینه معرفی و شرح موضوعات تصوف از خود به جای گذاشته است. می‌توان گفت زیربنای عقاید صوفیانه جامی، عقیده وحدت وجود ابن‌عربی است. با این تفاوت که جامی وحدت وجود را با شریعت منطبق می‌نماید و اصولاً میان این دو منافاتی نمی‌بیند. و شرط لازم برای درک سخنان پیامبر را در این دو قاعده دنبال می‌کند: طهارت ظاهر، یعنی رعایت موازین شرعی و پرهیز از خلاف ان؛ طهارت باطن، که عبارت است از قطع توجه از ماسوی‌الله.

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

امیر حسین ساکت