تناسخ

تناسخ، در لغت به معنی تغییر دادن چیزی دیگر است و در اصطلاح فلسفه قدیم عبارت است از انتقال روح از كالبدی به كالبد دیگر. تناسخ، باور كسانی است كه به رستاخیز مردگان قائل نیستند و برانند كه روح از طریق انتقال به كالبد‌های گوناگون، تصفیه می‌شود و به رهایی می‌رسد. اقسام تناسخ: تناسخ، بر حسب كالبدی كه روح بدان انتقال می‌یابد به چهار قسم تقسیم می‌شود: 1) نسخ، انتقال روح از انسان است به كالبد انسانی دیگر؛ 2) مسخ، انتقال روح از كالبد انسان است به پیكر حیوان؛ 3) فسخ، انتقال روح از پیكر انسان است به گیاه؛ 4) رسخ، انتقال روح از كالبد انسان است به جهاد. پیداست كه كمال و نقص ارواح به همین صورت است، یعنی مسخ نسبت به نسخ ناقص‌تر است و فسخ، نسبت به مسخ و سرانجام رسخ، ناقص‌ترین مرحله و مرتبه ارواح است. روح نسخ شده از سایر ارواح كامل‌تر و روح رسخ شده از همه ارواح ناقص‌تر است.

نسخ ← تناسخ                                                                                              فسخ ← تناسخ

مسخ ← تناسخ                                                                                    رسخ ← تناسخ

ماخذ:

1.              تهانوی، كشاف‌ اصطلاحات. ماده تناسخ.

2.              سهروردی، یحیی به حبش. مجموعه مصنفات. 2/216؛ سبزواری، ملاهادی. شرح منظومه حكمت. 5/195.

اصغر دادبه

منبع اصلی

دانشنامه ایران

نویسنده مقاله

اصغر دادبه