ثنویت

ثنویت، اعتقاد به وجود دو خالق و مدبر در عالم. معتقدان به دو خالق را ثنوی و نیز زندیق نامیده‌اند. اساساً قول به دو مبداء برای جهان، پدیده‌ای كهن است كه ازان به دو گانه انگاری یا ثنویت یاد می‌شود.ارای فرقه‌های مختلف ثنوی و بزرگانان فرقه‌ها، به رغم وحدت در قول به دو خدا (فاعل خیر و فاعل شر) در فروع با هم متفاوت است. بحث از قدیم بودن دو خدا یا حادث بودن خدای شر، نحوه حدوث خدای فاعل شر، پیدایی عالم و ویژگی‌های هر یك از دو خدا، از مهم‌ترین اختلاف نظرهای فرعی در میان فرقه‌های ثنوی است. متكلمان مسلمان نیز در دو جا به بحث از ثنویت و ردان پرداخته‌اند. 1- در اثبات توحید و به اقتضایان، نفی ثنویت می‌شود. 2- در بحث رنج‌ها  و شرور و حكمتان‌ها. چون مهم‌ترین توجیه ثنویون برای قول به دو مبداء، وجود شر در عالم است³ می‌توان گفت عقیده ثنویون بر سه مقدمه استوار است: مقدمه اول، خارج نبودن امور عالم از دو حال، خیر یا شر. مقدمه دوم، قول به تضاد میان خیر و شر و مقدمه سوم منع صدور افعال متضاد از فاعل واحد. در نتیجه این مقدمات ثنویون معتقد بودند كه در عالم دو خالق وجود دارد كه یكی خالق همه خیرها و دیگری خالق همه شرهاست.

منبع اصلی

سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، مرکز مطالعات راهبردی روابط فرهنگی (1398). دانشنامه ایران. تهران: موسسه فرهنگی هنری و انتشارات بین المللی الهدی،

نویسنده مقاله

امیرحسین ساکت اف